Reprezentacja Polski w piłce nożnej kobiet

Na fali sukcesów polskich piłkarzy, zarówno w wydaniu reprezentacyjnym (kadra narodowa pod wodzą selekcjonera Kazimierza Górskiego), jak i klubowym (występy Górnika Zabrze i Legii Warszawa w europejskich pucharach), w latach 70. XX wieku ta dyscyplina sportu przeżywała w „kraju nad Wisłą” apogeum popularności. W związku z tym coraz głośniej zaczęto mówić o konieczności propagowania futbolu kobiecego^[3], który rozwijał się bardzo powoli i w pojedynczych ośrodkach. Utworzenie żeńskiej kadry narodowej to w głównej mierze zasługa kierowniczki sekcji piłkarskiej Czarnych Sosnowiec – Ireny Półtorak (ur. 1933, zm. 2013). Na początku lat 80. XX wieku kobiecy futbol działał nadal poza strukturą PZPN, dlatego w 1981 r. sosnowieccy działacze z Ireną Półtorak na czele wraz z władzami Checzy Gdynia - działając pod szyldem Komisji ds. Piłki Nożnej Kobiet (inna nazwa to: Komisja Piłkarstwa Kobiecego), funkcjonującej jako komórka organizacyjna podokręgu sosnowieckiego w Okręgowym Związku Piłki Nożnej Katowice^[4] - powołali reprezentację kraju, organizując również jej pierwsze zgrupowanie, a trenerzy tych klubów – Roman Bieszke i Tadeusz Maślak zostali pierwszymi w historii równorzędnymi selekcjonerami^[5]. Dzięki dobrym kontaktom z włoską federacją piłkarską (FIGC) udało się uzyskać zaproszenie na towarzyski mecz z reprezentacją Italii. W liczącej 14 piłkarek kadrze znalazły się zawodniczki Czarnych, Checzy, Polamu Warszawa, Telpodu Kraków, Pafawagu Wrocław i Waltera Radom^[6], a pierwszą w historii kapitan drużyny narodowej została Zofia Klim. Główny Komitet Kultury Fizycznej i Sportu wyraził zgodę, by FIGC sfinansował wyjazd na to spotkanie^[7]. Doszło do niego 27 czerwca 1981 na Stadio Cibali w Katanii, a „Biało-Czerwone” uległy Włoszkom 3:0 (1:0). Grano 2x40 minut (co było wówczas powszechnie stosowaną praktyką na całym świecie w przypadku kobiecego futbolu), a na trybunach pojawiło się około 5 tys. kibiców^[8]. Pewne wątpliwości budzi charakter tego meczu. FIGC od początku traktowała go jako oficjalne spotkanie międzypaństwowe, natomiast dla PZPN przez długi czas nie było to oczywiste – dość powszechne były bowiem sugestie, by traktować ten pojedynek jako nieoficjalny, bowiem w 1981 r. Komisja Piłkarstwa Kobiecego nie znajdowała się w strukturach PZPN^[6]. Po meczu reprezentacja otrzymała zaproszenie na turniej towarzyski w San Remo, ale wszystkie plany - a przede wszystkim dalszy rozwój kobiecej piłki w Polsce - przekreśliło wprowadzenie stanu wojennego. Kolejne pojedynki reprezentacja zagrała dopiero 3 lata później^[5]. 12 lipca 1984 „Biało-Czerwone” – przegranym 1:4 (1:3) meczem przeciw Czechosłowacji w Piotrkowie Trybunalskim – zadebiutowały przed własną publicznością, zdobywając jednocześnie pierwszego gola (Iwona Zienkiewicz w 37. minucie na 1:3). W spotkaniu tym - w wieku 15 lat i 47 dni - w kadrze zadebiutowała Hanna Latoszek, która pozostaje najmłodszą piłkarską grającą w reprezentacji Polski^[9]. Mimo że od 1985 r. kobieca piłka nożna była już oficjalnie włączona w struktury PZPN, ze względów finansowych - do 1987 r. - Czechosłowaczki były jedynymi rywalkami Polek w oficjalnych spotkaniach międzypaństwowych. Pewien przełom nastąpił w 1988 r., bowiem od tego roku żeńska kadra rozpoczęła nieco dalsze wyjazdy meczowe. 26 czerwca 1988 rozegrała ona w Samokowie towarzyski pojedynek z Bułgarią, ulegając 2:1, a dodatkową ciekawostkę stanowi fakt, że swoje debiuty w drużynie narodowej zaliczyły dwie - jak się później okazało - jej wieloletnie gwiazdy: Maria Makowska i Marta Otrębska^[10]. 15 października 1989 nastąpił kolejny wielki przełom. Tego bowiem dnia, w Knurowie, „Biało-Czerwone” po raz pierwszy w dziejach wystąpiły w meczu o punkty (10 wcześniejszych spotkań miało charakter towarzyski). Tym historycznym pojedynkiem był mecz eliminacji do mistrzostw Europy 1991, stanowiący zarazem eliminacje do mistrzostwa świata 1991 przeciwko Francji, przegrany 1:3 (nadal grano 2x40 minut)^[11][12].

Od 3 grudnia 2024 najwybitniejsze polskie piłkarki należą - wraz z najwybitniejszymi piłkarzami - do Klubu Wybitnych Reprezentantów, który do tego dnia nosił nazwę Klub Wybitnego Reprezentanta, zrzeszając wyłącznie mężczyzn. Pierwotne plany władz PZPN dotyczyły utworzenia w 2023 r. Klubu Wybitnej Reprezentantki, co zapisano w dokumencie pn. „Strategia piłki nożnej kobiet w Polsce na lata 2022–2026”^[13][14].

Lista zawodniczek z największą liczbą oficjalnych spotkań międzypaństwowych w polskiej drużynie narodowej w kategorii A (wszystkie dane według stanu na 8 kwietnia 2025, po meczu z Bośnią i Hercegowiną). Pogrubiono piłkarki obecnie aktywne w grze reprezentacyjnej. Zawodniczki z taką samą liczbą występów uszeregowano w kolejności chronologicznej^[15][16].

Lista zawodniczek z największą liczbą strzelonych goli w oficjalnych spotkaniach międzypaństwowych w polskiej drużynie narodowej w kategorii A (wszystkie dane według stanu na 8 kwietnia 2025, po meczu z Bośnią i Hercegowiną). Pogrubiono piłkarki obecnie aktywne w grze reprezentacyjnej. Zawodniczki z taką samą liczbą zdobytych bramek uszeregowano w kolejności chronologicznej^[15].

Lista zawodniczek z największą liczbą oficjalnych spotkań międzypaństwowych w polskiej drużynie narodowej w kategorii A w roli kapitana drużyny (wszystkie dane według stanu na 8 kwietnia 2025, po meczu z Bośnią i Hercegowiną). Pogrubiono piłkarki obecnie aktywne w grze reprezentacyjnej. Zawodniczki z taką samą liczbą występów uszeregowano w kolejności chronologicznej^[17].

• Najmłodsza zawodniczka i debiutantka: Hanna Latoszek (Czarni Sosnowiec) – 15 lat i 47 dni (12.07.1984, Piotrków Trybunalski mecz towarzyski Polska – Czechosłowacja 1:4)^[18]
• Najstarsza zawodniczka: Maria Makowska (SV 67 Weinberg) – 41 lat i 114 dni (19.05.2010, Szczecin mecz towarzyski Polska – Włochy 1:5)^[18]
• Najstarsza debiutantka: Julita Werner (Iskra Szczecin) – 30 lat i 333 dni (06.05.1990, Bobrujsk mecz towarzyski ZSRR – Polska 0:2)^[18]
• Najwięcej razy jako najmłodsza kadrowiczka na boisku: 25 meczów – Dominika Grabowska^[18]
• Najwięcej razy jako najstarsza kadrowiczka na boisku: 43 mecze – Marta Otrębska^[18]
• Najmłodsza zdobywczyni gola: Dominika Grabowska (AZS Wrocław) – 16 lat i 47 dni (11.02.2015, Lipót mecz towarzyski Węgry – Polska 2:7)^[18]
• Najstarsza zdobywczyni gola: Maria Makowska (Post SV Nürnberg) – 37 lat i 241 dni (23.09.2006, Kutno mecz eMŚ Polska – Belgia 4:2)^[18]
• Najwięcej goli w meczu: 6^[18]
  • Marta Otrębska (Czarni Sosnowiec) – 25.02.1998, Ramat Gan mecz towarzyski Izrael – Polska 0:13^[18]
  • Nikola Karczewska (FC Fleury 91) – 07.04.2022, Gdynia mecz eMŚ Polska – Armenia 12:0^[18]
• Zdobywczyni pierwszego gola: Iwona Zienkiewicz (Pafawag Wrocław) – 12.07.1984, Piotrków Trybunalski mecz towarzyski Polska – Czechosłowacja 1:4 (w 37. min. na 1:3)^[19][9]
• Zdobywczyni pierwszego gola głową: Iwona Zienkiewicz (Pafawag Wrocław) – 12.07.1984, Piotrków Trybunalski mecz towarzyski Polska – Czechosłowacja 1:4 (w 37. min. na 1:3)^[19][9]
• Zdobywczyni pierwszego gola z rzutu wolnego: Iwona Zienkiewicz (Pafawag Wrocław) – 28.06.1986, Karwina mecz towarzyski Czechosłowacja – Polska 1:1 (w 46. min. na 1:1)^[19][20]
• Zdobywczyni pierwszego gola z rzutu karnego: Maria Makowska (Pafawag Wrocław) – 15.10.1989, Knurów mecz eME Polska – Francja 1:3 (w 58. min. na 1:3)^[19][21]
• Zdobywczyni pierwszego gola z rzutu rożnego: Natalia Pakulska (Medyk Konin) – 11.03.2014, Umag mecz towarzyski Polska – Węgry 1:4 (w 47. min. na 1:2)^[19][22]
• Zdobywczyni pierwszego hat tricka: Jolanta Nieczypor (FC Rumeln-Kaldenhausen) – 12.09.1995, Gorlice mecz eME Polska – Estonia 9:0 (14. min., 25. min., 46. min.)^[19]
• Najwięcej meczów bez puszczonego gola: 24 – Katarzyna Kiedrzynek^[18]
• Najwięcej czasu bez puszczonego gola: 803 minuty – Agnieszka Gajdecka^[18]
• Najdłuższa przerwa meczów w kadrze: 10 lat i 188 dni – Joanna Operskalska^[18]
• Klub z największą liczbą kadrowiczek w meczu: AZS Wrocław – 9 zawodniczek^[18]
  • 19.03.2005, Tapolca mecz towarzyski Węgry – Polska 0:4^[18]
  • 30.03.2006, Aranda de Duero mecz eMŚ Hiszpania – Polska 7:0^[18]