Stosunki polsko-słowackie

Stosunki polsko-słowackie obejmują współpracę polityczną, gospodarczą, obronną, kulturalną i naukową, a także wymiar międzyludzki i społeczny.

Wśród czynników determinujących stosunki dwustronne znajdują się: bliskość geograficzna i językowo-kulturowa, doświadczenia z związane transformacją ustrojową oraz członkostwo w Unii Europejskiej i NATO. Istotną rolę odgrywa współpraca regionalna w ramach formatu wyszehradzkiego^[1].

Dialog polityczny realizowany jest na szczeblu prezydenckim, rządowym i parlamentarnym, Od 2013 roku odbywają się polsko-słowackie konsultacje międzyrządowe^[5]. Dla obu krajów istotne znaczenie mają kontakty w ramach Grupy Wyszehradzkiej służąc m.in. uzgadnianiu stanowisk na forum Unii Europejskiej^[1].

Ponadto jedną z platform współpracy jest działalność Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej, która skupia się m.in. wokół transgranicznych połączeń komunikacyjnych, kontaktów samorządowych, ochrony środowiska oraz pomocy podczas katastrof i klęsk żywiołowych^[5].

Od 2012 roku pod auspicjami resortów spraw zagranicznych obu krajów funkcjonuje Polsko-Słowackie Forum Dyskusyjne jako forma poszerzonych konsultacji na szczeblu wiceministrów spraw zagranicznych z udziałem przedstawicieli środowisk eksperckich^[6].

Współpraca w zakresie bezpieczeństwa i obronności realizowana jest w ramach NATO oraz V4 i Bukaresztańskiej Dziewiątki. Pierwsze dwustronne porozumienie o współpracy wojskowej podpisano w 1993 roku. Nową umowę podpisano w 2014 roku.

W relacjach polsko-słowackich występowały okresy intensyfikacji i osłabienia współpracy w obszarze bezpieczeństwa i obronności. Było to spowodowane m.in. odmiennymi orientacjami władz obu krajów. W okresie rządów premiera Roberta Ficy (2006-2010, 2012-2018 i od 2023) czynnikami ograniczającym polsko-słowacką współpracę obronną było odmienne postrzeganie stosunków z USA, Rosją i Ukrainą, amerykańskiego projektu obrony przeciwrakietowej i wojny rosyjsko-gruzińskiej^[1]. W przyjętych przez parlament w 2021 roku z inicjatywy rządu Igora Matoviča strategiach bezpieczeństwa i obrony dostrzega się zagrożenie rosyjskie kładąc nacisk na kluczową rolę NATO, co jest bliskie percepcji polskiej^[7].

W 2022 roku, po przekazaniu Ukrainie myśliwców MiG-29, Polska (wspólnie z Czechami) przejęła ochronę słowackiej przestrzeni powietrznej^[8].

W stosunkach gospodarczych Polski ze Słowacją obowiązują dwie umowy zawarte w 1994 roku^[9][1]:

• umowa między w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków i majątku
• umowa w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji

Według danych z 2023 wartość wymiany handlowej między oboma krajami przekroczyła wartość 14 mld EUR z saldem dodatnim po stronie Polski, co czyniło ją trzecim co do wielkości obrotów partnerem handlowym Słowacji za Niemcami i Czechami. Największe obroty w wymianie handlowej dotyczą wyrobów przemysłu elektromaszynowego i metalurgicznego oraz artykułów rolno-spożywczych^[9].

Na rynku słowackim działają m.in. PKN Orlen, banki (PKO BP, mBank), sieć sklepów budowlanych Mekrury oraz producentów części samochodowych Versaco. Wśród słowackich podmiotów działających w Polsce znajdują się m.in.: firma deweloperska HB Reavis, producent oprogramowania antywirusowego Eset oraz Tatra Mountain Resort z branży turystycznej^[9]. Wyzwaniem jest poprawa jakości infrastruktury transportowej łączącej oba kraje^[1].

W obszarze energetyki do nawiązania bliższej współpracy przyczyniły się kryzys gazowy z 2009 roku oraz proces tworzenia unijnego rynku energii. Jednym z rezultatów współpracy jest budowa intenkonektora gazowego Polska-Słowacja, który został uruchomiony w 2022 roku. Umożliwia on rocznie przesył gazu na poziomie 5,7 mld m3 w kierunku polskim oraz 4,7 mld m3 w kierunku słowackim^[10].

Wspieraniu dwustronnej współpracy gospodarczej służy działalność organizacji samorządu gospodarczego, w szczególności: Słowacko-Polskiej Izba Handlowa w Żylinie, Polsko-Słowackiej Izby Przemysłowo-Handlowej w Krakowie oraz Słowacko-Polskiego Stowarzyszenia Handlu i Inwestycji Pro-Polonia w Żylinie^[9].

Podstawą współpracy dwustronnej w obszarze edukacji, nauki i kultury o współpracy kulturalnej, oświatowej i naukowej z 2000 roku. Na jej podstawie resorty kultury obu krajów uzgadniają trzyletni program współpracy kulturalnej^[5].

Rozwojowi kontaktów w obszarze społeczeństwa obywatelskiego, kultury, nauki i edukacji służy też Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki^[1].

Od początku badania opinii Polaków o innych narodowościach wzrastał procent respondentów deklarujących sympatię do Słowaków, z 33% w 1993 roku do 42% w 2001 roku i 60% w 2024 roku^[11]. Pod koniec wskazanego okresu Słowacy wraz z minimalnie tylko bardziej statystycznie lubianymi Czechami plasowali się na trzecim miejscu wśród lubianych narodowości i na pierwszym wśród sąsiadów Polski^[11].

• Ambasada RP w Bratysławie
• Ambasada Słowacji w Polsce
• Konsulat Generalny Słowacji w Krakowie