Witold Węsławski

Witold Węsławski

Witold Węsławski (ok. 1905)
Data i miejsce urodzenia	29 października 1855 Giegrany
Data i miejsce śmierci	27 maja 1930 Wilno
Miejsce spoczynku	Cmentarz Na Rossie
Zawód, zajęcie	lekarz
Tytuł naukowy	doktor nauk medycznych
Stanowisko	prezes PMSZW
Partia	Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne
Rodzice	Antoni Węsławski, Kazimiera Zenfeld-Gadon
Małżeństwo	Emilia Węsławska
Dzieci	Janina Burhardtowa, Stanisław Węsławski
Krewni i powinowaci	Michał Węsławski (brat), Halina Mikułowska (wnuczka)
Odznaczenia

Witold Jan Narcyz Węsławski (ur. 29 października 1855 w Giegranach^[1], zm. 27 maja 1930 w Wilnie^[2]) – polski lekarz, doktor nauk medycznych, działacz społeczny, oświatowy i narodowy, radny Wilna, twórca i długoletni prezes Polskiej Macierzy Szkolnej Ziem Wschodnich.

Ukończył Gimnazjum w Lipawie^[3]. W 1883 został absolwentem studiów lekarskich na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. W trakcie nauki uczestniczył w Kole Młodzieży Narodowej^[2][4]. Wiedzę medyczną pogłębiał następnie w Wiedniu^[5].

Po ukończeniu studiów praktykował w Dołhinowie, lecz szybko przeniósł się do Wilna^[6]. Prowadził cichą pracę oświatową, wożąc w walizce lekarskiej, obok leków i instrumentów, drobne książki ludowe^[7]. Wraz z żoną prowadził salon literacki i muzyczny. Był członkiem Towarzystwa (Neo) Szubrawców^[8]. Należał do Wileńskiego Towarzystwa „Lutnia”^[9]. W 1886 założył w Wilnie tajne Towarzystwo Oświaty Narodowej^[2]. Został członkiem Ligi Narodowej i przez pewien czas pełnił funkcję jej komisarza na Wileńszczyźnie^[10]. Należał do założycieli i przywódców Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego w Wilnie i okolicach^[6]. Podczas wyborów do rosyjskiej Dumy w 1906 był prezesem Centralnego Komitetu Wyborczego Wilna^[11]. Po wyborach dołączył do Komitetu Krajowego Litwy i Rusi, które popierało utrzymanie w Dumie Koła Kresowego^[5]. Był członkiem założycielem wileńskiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”^[12]. Działał w Towarzystwie Tatrzańskim^[13]. Należał do współtwórców czasopisma „Zorza Wileńska”^[2]. Był członkiem zarządu Pogotowia Ratunkowego w Wilnie^[14]. Należał do Wileńskiego Towarzystwa Dobroczynności^[15], a także był członkiem zarządu Towarzystwa Opieki nad Dziećmi^[16] i członkiem założycielem Towarzystwa Doraźnej Pomocy Lekarskiej w Wilnie^[17].

W 1915 został członkiem Komitetu Obywatelskiego^[5]. W tym samym roku stanął na czele Komitetu Edukacyjnego w Wilnie^[2]. W 1916 założył Towarzystwo Szkoły Katolickiej^[18]. Był kierownikiem sekcji śniadań dla dzieci w szkołach Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny^[19]. Został aresztowany przez bolszewików i przez pewien czas był osadzony w więzieniu na Łukiszkach^[20].

W 1918 wybrano go radnym wileńskiej Rady Miejskiej^[21]. 21 grudnia 1918 wraz z przedstawicielami innych partii podpisał deklarację do władz niemieckich w sprawie niezależności Litwy od obu mocarstw prowadzących wojnę^[22]. W 1919 utworzył i został pierwszym prezesem Polskiej Macierzy Szkolnej Ziem Wschodnich, którą to funkcję sprawował do końca swojego życia^[2]. W 1920 był okręgowym inspektorem szkolnym w Wilnie^[23]. W tym samym roku został członkiem Komitetu Zjednoczenia Kresów Wschodnich z Rzecząpospolitą Polską^[24]. Pełnił honorową funkcję ojca chrzestnego sztandaru wileńskiego koła Narodowej Organizacji Kobiet, które to koło zakładała jego żona Emilia Węsławska^[10]. Był zastępcą przewodniczącego wileńskiego koła Towarzystwa Opieki Kulturalnej im. Adama Mickiewicza^[25]. Zaangażował się w budowę Pomnika Adama Mickiewicza w Wilnie zostając członkiem komitetu budowy^[26]. Podczas wyborów do Sejmu Litwy Środkowej wszedł w skład Polskiego Centralnego Komitetu Wyborczego^[27]. W 1925 został wybrany sędzią honorowym miasta Wilna^[28]. W tym samym roku był prezesem Miejskiej Komisji Kulturalno-Teatralnej^[29]. Podczas wyborów parlamentarnych w 1928 wszedł w skład prezydium Komitetu Wyborczego Katolicko-Narodowego^[30]. W 1929 wszedł w skład Komitetu Ogólnonarodowego Obchodu Dziesięciolecia Traktatu Wersalskiego^[31]. Z okazji 350-lecia Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie został uhonorowany tytułem doktora honoris causa tegoż uniwersytetu^[32]. Był wiceprezesem Zjednoczenia Polskich Towarzystw Oświatowych^[3]. Należał do Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie^[33]. Był członkiem Wileńsko-Nowogródzkiej Izby Lekarskiej, honorowym członkiem Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego i honorowym prezesem Zrzeszenia Lekarzy Kasy Chorych Miasta Wilna^[12].

Zmarł po długich i ciężkich cierpieniach 27 maja 1930 w Wilnie. 29 maja został pochowany na Cmentarzu Na Rossie w Wilnie^[34]. Jego pogrzeb był wielką manifestacją środowisk narodowych^[3].

Był synem Antoniego Węsławskiego, marszałka szlachty powiatu teleszewskiego i powstańca styczniowego^[35][4], oraz Kazimiery z Zenfeld-Gadonów^[1]. Jego bratem był adwokat, poseł do Dumy i prezydent Wilna – Michał Węsławski. 21 lutego 1884 w kościele św. Aleksandra w Warszawie ożenił się z Emilią Franciszką Sariusz-Bielską, tłumaczką, publicystką, działaczką społeczną i narodową^[36]. Mieli razem córkę Janinę po mężu Burhardtową, działaczkę narodową i społeczną, oraz syna Stanisława, adwokata. Jego wnuczką była Halina Mikułowska, etnografka i muzealniczka^[37].

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922)^[38][39]

• Michał Piekarski. Muzycy i muzyka w kręgu rodziny Węsławskich w Wilnie. „Muzyka”. 2, s. 63-90, 2022. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk. ISSN 0027-5344. [dostęp 2025-05-09].