Łazik skalny

Łazik skalny^[3] (Xenicus gilviventris) – gatunek małego ptaka z rodziny barglików (Acanthisittidae), jedyny żyjący przedstawiciel rodzaju Xenicus. Endemiczny dla Wyspy Południowej na Nowej Zelandii, występuje tam wyspowo. Nie wyróżnia się podgatunków^[4]. Zagrożony wyginięciem.

Morfologia: Łazik skalny jest niewielkim ptakiem, mierzącym 10 cm^[5], o mocno zredukowanym ogonie. Krótki, szary dziób z pomarańczowymi jego kątami. Jasna brew na brązowej głowie. Wierzch ciała na głowie szary, na karku jasnooliwkowy, a na grzbiecie szarooliwkowy. Skrzydła oliwkowe, czarne w zgięciu. Spód ciała cały biały, z żółtawymi bokami. Jasnoróżowe nóżki z długim tylnym pazurem.

Ekologia i zachowanie: Jego środowisko to wysokie, górskie stoki^[6], pomiędzy około 920 a 2900 m n.p.m. (najczęściej 1200–2400 m n.p.m.)^[5]. Zjada głównie owady, ale czasami także owoce i nasiona rosnących w jego środowisku roślin. Zdolność lotu zredukowana^[5].

Status: Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2016 uznaje łazika skalnego za gatunek zagrożony (EN – endangered). Wcześniej, od 2005 miał on status gatunku narażonego (VU – vulnerable), od 1994 gatunku bliskiego zagrożenia (NT – near threatened), a od 1988 – gatunku najmniejszej troski (LC – least concern). Liczebność populacji, według szacunków, mieści się w przedziale 1250–6000 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy. Główne zagrożenie dla gatunku to drapieżnictwo i plądrowanie gniazd przez introdukowane ssaki takie jak myszy czy gronostaje. Przed osiedleniem się Europejczyków na Nowej Zelandii łazik skalny występował także na Wyspy Północnej^[2]^[5].

Przypisy

↑ Xenicus gilviventris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 Xenicus gilviventris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Acanthisittidae Sundevall, 1872 - bargliki - Rockwrens and bushwrens (wersja: 2017-03-17). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-12-03].
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): NZ wrens, Sapayoa, broadbills, asities, pittas. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-12-03]. (ang.).
1 2 3 4 Species factsheet: New Zealand Rockwren Xenicus gilviventris [online], BirdLife International, 2022 [dostęp 2025-04-24] (ang.).
↑ David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 334. ISBN 978-83-01-15733-3.