Wieniawa (Lublin)

Wieniawa

Dzielnica Lublina
Aleje Racławickie, główna arteria Wieniawy
Państwo	Polska
Województwo	lubelskie
Miasto	Lublin
Prawa miejskie	1768–1870
W granicach Lublina	15 października 1916[1][2]
SIMC	0955408[3]
Powierzchnia	2,2 km²
Populacja (2018) • liczba ludności	11 823[4]
• gęstość	5374,09 os./km²
Położenie na mapie Lublina
51°15′08″N 22°32′42″E/51,252222 22,545000
Strona internetowa

Wieniawa – dzielnica Lublina, położona bezpośrednio na zachód od lubelskiego Śródmieścia. Dawniej samodzielne miasto. Wieniawa uzyskała lokację miejską w 1768 roku, zdegradowana w 1870 roku^[5].

Historyczna Wieniawa położona jest na prawym zboczu długiego, silnie rozczłonkowanego (niewielkie suche dolinki) dolnego odcinka rzeki Czechówki. Administracyjnie wydzielona dzielnica Wieniawa jest znacznie większa powierzchniowo. Obejmuje także wierzchowinę lessową z rozległym Miasteczkiem Akademickim i zabudowaniami powojskowymi (rejon skrzyżowania al. Racławickich i al. Kraśnickiej) oraz strefę kolejnego długiego stoku opadającego od ww. wierzchowiny do dna suchej doliny, którego osią obecnie przebiega ul. Głęboka^[6].

Wieniawa powstała w 1638 roku na gruntach folwarku Lubomelskie. Została założona przez Leszczyńskich, którzy nadali jej nazwę od swojego herbu^[7]. Prawa miejskie uzyskała w 1768 roku^[5]. Została lokowana przy prawie samych granicach Lublina. Do 1826 stanowiła własność prywatną. Przestała być miastem 13 stycznia 1870 roku, gdy została włączona do gminy Konopnica^[8]. W 1916 roku została włączona do Lublina.

Zabudowa Wieniawy miała małomiasteczkowy charakter, była drewniana i skupiona wokół rynku, od którego wychodziły 4 drogi. Trzy z nich łączyły miejscowość z Lublinem – jedna, wybrukowana w 1841, przebiegała w pobliżu obecnej alei Długosza; druga prowadziła jarem poprzez pola dominikańskie, których miejsce zajął w 1837 roku Ogród Saski; przebieg trzeciej częściowo pokrywał się z obecną ul. Leszczyńskiego. Czwarty wlot rynku tworzyła obecna ulica Snopkowska, łącząca Wieniawę z traktem prowadzącym w stronę Snopkowa oraz Kurowa.^[9]

Była typowym sztetlem; zamieszkiwali ją biedni żydowscy rzemieślnicy i handlarze. Nie wybudowano tam kościoła. Jedynym obiektem sakralnym, aż do końca XIX w. była synagoga. Wraz z magistratem były to jedyne murowane budynki w Wieniawie.^[10] Jej główną ulicą była Lubelska (obecnie ul. Stanisława Leszczyńskiego), którą wybrukowano dopiero w 1907 na wniosek dowództwa carskich oddziałów, stacjonujących w koszarach świętokrzyskich (dzisiaj KUL). Murowane domy zaczęły się pojawiać dopiero przed wybuchem I wojny światowej.

Po 1940, gdy wysiedlono Żydów, hitlerowcy dokonali zatarcia śladów po ich obecności. Zniszczono synagogę i większość domów. Zniknął także, istniejący od XVIII wieku, cmentarz żydowski. Na jego części jeszcze w czasie okupacji wybudowano stadion sportowy. W 1943 Wieniawę ponownie zdewastowano i wysiedlono stamtąd Polaków. Wieniawski rynek i układ ulic zostały zatarte przez nowsze budownictwo.

Z Wieniawy pochodzili przodkowie Henryka i Józefa Wieniawskich, stąd nazwisko.

Wieniawa ponownie uzyskała status dzielnicy administracyjnej 23 lutego 2006 roku, kiedy to Rada Miasta Lublin podjęła uchwałę o zniesieniu osiedla Wieniawa i utworzeniu dzielnicy.^[11]

Dzisiejsze granice administracyjne określa statut dzielnicy uchwalony 19 lutego 2009. Granice Wieniawy tworzą: od północy al. Solidarności, od wschodu ul. Lubomelska – wschodnia granica Ogrodu Saskiego – al. Racławickie – ul. Łopacińskiego – ul. Akademicka, od południa ul. Głęboka, a od zachodu al. Kraśnicka – al. Sikorskiego^[12].

Powierzchnia dzielnicy wynosi 2,2 km²^[13]. Według stanu na 30 czerwca 2018 na pobyt stały na Wieniawie były zarejestrowane 11 823 osoby^[4].

• Strona o Wieniawie (ze starymi zdjęciami)
• Wieniawa (2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 371 .