Kamionka (powiat lubartowski)

Kamionka
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Zabytkowa plebania
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

lubartowski

Gmina

Kamionka

Prawa miejskie

ok. 1450-1870 i od 2021

Burmistrz

Karol Ługowski

Powierzchnia

5,89[1] km²

Populacja (2022)
• liczba ludności
• gęstość


1702[1]
289[1] os./km²

Strefa numeracyjna

81

Kod pocztowy

21-132[2]

Tablice rejestracyjne

LLB

Położenie na mapie gminy Kamionka
Mapa konturowa gminy Kamionka, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Kamionka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kamionka”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kamionka”
Położenie na mapie powiatu lubartowskiego
Mapa konturowa powiatu lubartowskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Kamionka”
Ziemia51°28′14″N 22°27′47″E/51,470556 22,463056
TERC (TERYT)

0608054

SIMC

0382480

Urząd miejski
ul. Lubartowska 1
21-132 Kamionka
Strona internetowa

Kamionka – miasto w Polsce, położone w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, na Wysoczyźnie Lubartowskiej, nad strugą Parysówką[3]. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Kamionka. Leży w historycznej Małopolsce, w ziemi lubelskiej[4].

Prywatne miasto szlacheckie, lokowane ok. 1450–1458[5]. W drugiej połowie XVI wieku Kamionka leżała w powiecie lubelskim, w województwie lubelskim[6]. Prawa miejskie utraciła 13 stycznia 1870 r.[7]. Miejscowość uzyskała ponownie status miasta 1 stycznia 2021 r.[8].

1874–1954 siedziba gminy Kamionka[9][10][11], 1954–1972 gromady Kamionka[12], a od 1973 ponownie gminy Kamionka[13]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa lubelskiego.

Historia

Zmierzch na Rynku w Kamionce

Najstarsza zachowana wzmianka o mieście Camon’ka pochodzi z 1415 roku.

W 1450 r. Jan z Oleśnicy za zgodą króla Kazimierza IV Jagiellończyka przekształcił system prawny miasta z prawa polskiego na niemieckie, co bardzo poprawiło sytuację ekonomiczną i prawną mieszkańców.

W XVI wieku ponownie rozmierzono miasto i zbudowano ratusz. W umieszczonej w Księdze Sądowej Miasta Kamionki z ziemi Lubelskiej 1481-1559 wzmianki z 11 lipca 1544 r. wynika, że w Kamionce znajdował się dwór należący do ówczesnego właściciela miasta Andrzeja z Górki. W 1656 r. Kamionka została splądrowana i spalona przez wojska szwedzkie. Wtedy straciła m.in. dawne przywileje królewskie. Jacek Michałowski – ówczesny właściciel, starosta krzepicki, przywilejem Jana II Kazimierza z 1659 r. przywrócił miastu prawo magdeburskie. Nękające miasteczko epidemie zdziesiątkowały ludność, a pożary w 1806 i 1845 r. zniszczyły jego zabudowania. Powstanie styczniowe było dla miasta wielkim ciosem: wielu mieszkańców zginęło w bitwach i potyczkach, wielu innych aresztowano i wywieziono na Syberię.

13 stycznia 1870 r. pozbawiono Kamionkę praw miejskich[14]. Otrzymała status osady i stała się siedzibą gminy.

27 stycznia 2020 roku, Radni Rady Gminy Kamionka podjęli uchwałę w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych, w przedmiocie odzyskania praw miejskich przez Kamionkę, które zakończyły się 16 marca 2020. 72,04% głosujących opowiedziało się za odzyskaniem praw miejskich, 12,73% przeciw, 14,60% wstrzymało się od głosu, 0,63% głosów nieważnych[15]. Kamionka uzyskała ponownie status miasta 1 stycznia 2021 r.[8]

Zabytki

  • Kościół parafialny pod wezwaniem św. św. Piotra i Pawła – murowany kościół wzniesiony pod koniec XV w. lub początku XVI, najstarszy w powiecie lubartowskim, należy do najstarszych w województwie lubelskim. Zachował swoją gotycką bryłę, przez co na Lubelszczyźnie jest unikatem. W drugiej połowie XVI w. użytkowany przez ewangelików reformowanych (kalwinów).
  • Kaplica grobowa rodziny Weyssenhoffów z 1848, miejsce pochówku m.in. zasłużonego dla Polski gen. Jana Weyssenhoffa, uczestnika insurekcji kościuszkowskiej, wojen napoleońskich i powstania listopadowego; adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego.
  • Zabytkowe domy mieszkalne i budynki gospodarskie
  • Cmentarz rzymskokatolicki: kaplica grobowa rodziny Zamoyskich z lat 1890–1893 oraz zabytkowe nagrobki
  • Cmentarz żydowski
  • miejsce po zamku należącym w XVI wieku do Szamotulskich, a potem w XVII wieku do Orzechowskich. Zamek spalili w 1649 roku Kozacy podczas Powstania Chmielnickiego[16]. Zamek był murowany, dwukondygnacyjny, trójdzielny[16].

Galeria

Części miejscowości

Integralne części wsi przed nadaniem statusu miasta[17][18]
SIMCNazwaOd 2021
0382496Grabowy Lasczęść wsi Ciemno
0382504Kokoszczęść wsi Kierzkówka-Kolonia
0382510Krzywy Dąbczęść wsi Ciemno
0382527Laskiprzysiółek wsi Ciemno
0382533Nowy Skrobówczęść wsi Siedliska
0382540Ostrówczęść wsi Samoklęski
0382579Polny Młynczęść wsi Kierzkówka
0382585Stare Poleczęść wsi Kozłówka

Ludzie związani z Kamionką

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 7 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-08].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 417 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Hydroportal. wody.isok.gov.pl. [dostęp 2023-10-21]. (pol.).
  4. ↑ Księga sądowa miasta Kamionki w ziemi lubelskiej 1481-1559, oprac. Anna Sochacka i Grzegorz Jawor. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2009. ISBN 978-83-227-2924-3.
  5. ↑ Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 157.
  6. ↑ Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1966, mapa.
  7. ↑ Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13) stycznia 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 465).
  8. 1 2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 1332) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2020 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy.
  9. ↑ Skorowidz Królestwa Polskiego, czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2.
  10. ↑ Powiat lubartowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 381.
  11. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom IV – Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.
  12. ↑ Uchwała Nr 11 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu lubartowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 15, Poz. 64).
  13. ↑ Uchwała Nr XXI/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 20 grudnia 1972, Nr 12, Poz. 239).
  14. ↑ Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 471).
  15. ↑ Gmina Kamionka, Wyniki konsultacji społecznych w sprawie nadania praw miejskich dla miejscowości Kamionka [online], Gmina Kamionka [dostęp 2020-03-22] (pol.).
  16. 1 2 Jan Gancarski (red.), Zamki w Karpatach, Krosno: Muzeum Podkarpackie, 2014, ISBN 978-83-936970-3-8 [dostęp 2024-10-22].
  17. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  18. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 1 stycznia 2025

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.