Graniczne (przełęcz)

Graniczne
Ilustracja
Przełęcz Graniczne widziana z Rachowca (2018)
Państwo

 Polska  Słowacja

Wysokość

755 m n.p.m.

Pasmo

Beskid Żywiecko-Kisucki

Sąsiednie szczyty

Skalanka, Beskid Wrzeszczowski

Położenie na mapie gminy Rajcza
Mapa konturowa gminy Rajcza, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Graniczne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Graniczne”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Graniczne”
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa konturowa powiatu żywieckiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Graniczne”
Ziemia49°29′14,5″N 18°57′47,3″E/49,487361 18,963139

Graniczne[1], Przełęcz Graniczne[2] (słow. Vreščovské sedlo, 755 m) – przełęcz położona w głównym grzbiecie Grupy Wielkiej Raczy w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim. Przebiega przez nią granica polsko-słowacka i Wielki Europejski Dział Wodny[3]. Przełęcz znajduje się pomiędzy Skalanką (867 m) i Beskidem Wrzeszczowskim (875 m), zwanym także Beskidem Granicznym[2].

Z przełęczy widoczne są szczyty Skalanka, Mały Rachowiec, Rachowiec, Oźna oraz Beskid Wrzeszczowski[2]. W kierunku południowo-zachodnim (na słowacką stronę) od przełęczy Graniczne odchodzi grzbiet z wierzchołkami Oselné i Firkova Kýčera, oddzielający potoki Vreščovka i Canecký potok. Wschodnie (polskie) stoki przełęczy opadają do doliny potoku Słanica. Przełęcz Graniczna jest najwyższą z przełęczy na terenie Zwardonia[4].

Polskie stoki przełęczy Graniczne znajdują się w granicach miejscowości Zwardoń w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Rajcza[1]. W regionalizacji fizycznogeograficznej Polski według Jerzego Kondrackiego Grupa Wielkiej Raczy zaliczana jest do Beskidu Żywieckiego[5], w nowszej polskiej regionalizacji z 2018 roku do Beskidu Żywiecko-Kisuckiego[6], na Słowacji do Beskidu Kisuckiego[7].

Historia

W przeszłości przez przełęcz Graniczne, podobnie jak przez przełęcz Przysłop, prowadził szlak handlowy z Polski na Węgry (tzw. „hawiarski”), którym m.in. transportowano sól na Węgry, a rudę żelaza do Polski. Pierwotnie właśnie tędy miała jeździć Galicyjska Kolej Transwersalna z Żywca do Czadcy, nim ostatecznie zdecydowano się ją poprowadzić u podnóża Rachowca przez Zwardoń i Przełęcz Zwardońską. Na przełęczy znajdowało się polsko-słowackie przejście turystyczne[2].

Szlaki turystyczne

szlak turystyczny czerwony Zwardoń – Skalanka – Kikula – Magura – Wielki Przysłop – Wielka Racza. 4:45 godz, z powrotem 4:15 godz.[4]
szlak turystyczny żółty Starý Košiar – Przełęcz Graniczne. 1:05 h, ↓ 55 min[4]

Przypisy

  1. 1 2 Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2025-02-20].
  2. 1 2 3 4 Stanisław Figiel, Urszula Janicka-Krzywda, Wojciech W. Wiśniewski Piotr Krzywda, Beskid Żywiecki: przewodnik, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2012, s. 129, 149, ISBN 978-83-62460-30-4.
  3. ↑ FreemapSlovakia (słowacka mapa turystyczna) [online] [dostęp 2025-02-17].
  4. 1 2 3 Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, s. 2, ISBN 978-83-7605-084-3.
  5. ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 318, 330–333, ISBN 83-01-12479-2.
  6. ↑ Balon J., Jodłowski M., Krąż P., Beskidy Zachodnie (513.4–5), [w:] Richling A. i inni red., Regionalna geografia fizyczna Polski, Poznań 2021, s. 481, 494.
  7. ↑ Dušan Kočický, Boris Ivanič, Geomorfologické členenie Slovenska, Bratislava: Štátny geologický ústav Dionýza Štúra, 2011 [dostęp 2025-02-22].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.