Sokół (motocykl)
 Sokół 1000 | |
| Producent | |
|---|---|
| Klasa | |
| Inne nazwy |
CWS M 111 (1934–1935) |
| Okres produkcji |
1934–1939 |
| Miejsce produkcji | |
| Napęd | |
| Silnik |
V2 czterosuwowy, dolnozaworowy, chłodzony powietrzem |
| Pojemność |
995 cm³ |
| Stopień sprężania |
5:1 |
| Moc |
18 KM przy 3000 |
| Skrzynia biegów |
3 stopniowa, sterowana ręcznie |
| Ogumienie | |
| Opona przednia |
Polska Opona Stomil 4,40 × 19 |
| Opona tylna |
Polska Opona Stomil 4,40 × 19. |
| Wymiary i masa | |
| Długość |
2270 mm z wózkiem |
| Szerokość |
800 mm z wózkiem |
| Wysokość |
1135 mm z wózkiem |
| Wysokość siedzenia |
720 mm |
| Rozstaw osi |
1464 mm |
| Masa własna |
270 kg |
| Pojemność baku |
20 l |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. |
100 km/h |
| Inne | |
| Poprzednik |
CWS M 55 |
.svg.png){kind=small}
Sokół – nazwa polskich motocykli produkowanych w latach 1934–1939 w Państwowych Zakładach Inżynierii (PZInż) w Warszawie przy ul. Terespolskiej 36, oraz w latach 1947–1950 w Państwowych Zakładach Samochodowych nr 2 w Warszawie – tylko Sokół 125. Silniki były produkowane w „Ursusie”, a montaż w PZInż.
Sokół 1000
.jpg)
Nazwa ta pojawiła się po raz pierwszy dla oznaczenia motocykla turystycznego Sokół 600 RT, następnie w 1936 w nawiązaniu do popularnego Sokoła 600, nazwano tak produkowany już ciężki motocykl CWS M111, skonstruowany pod kierownictwem inż. Zygmunta Okołowa[1]. Wszystkie egzemplarze Sokoła 1000 posiadały wózki boczne usytuowane z prawej strony, których gama była dość urozmaicona, także konstrukcji PZInż. wg projektu inż. Stanisława Panczakiewicza[2]. Główną klientelę stanowiło wojsko, wykorzystując motocykle jako sprzęt łącznikowy, rozpoznawczy, a nawet jako stanowiska ogniowe (wózki z karabinem maszynowym)[3]. Przygotowano także gondole towarowe dla Poczty Polskiej, a dla nielicznych odbiorców cywilnych standardowe wózki osobowe. W ręce cywilnych użytkowników trafiła jednak niewielka część produkcji. Szacuje się, że było to najwyżej 15–20% z ok. 3300–3400 wyprodukowanych motocykli[3]. W skład dodatkowego wyposażenia motocykla wchodziło koło zapasowe umieszczone na wózku, szybkościomierz z licznikiem kilometrów, zegar, pokrowce na wózek i koło zapasowe, pneumatyczny sygnał dźwiękowy oraz reflektor typu „szperacz”[1].
Z powodu różnego przeznaczenia Sokoły malowane były w kilku kolorach. Najbardziej rozpowszechnione to oczywiście wojskowa zieleń, ale były też czarne i ciemnoczerwone[1].
CWS M 111 i Sokoły 1000 nie były motocyklami o awangardowych rozwiązaniach konstrukcyjnych, jednakże ze względu na swoją niebywałą trwałość i terenowe przełożenia skrzyni biegów spisywały się znakomicie w ówczesnych ciężkich warunkach drogowych, a właściwie braku dróg o twardej nawierzchni[2].
Motocykle Sokół 1000 i 600 były najbardziej znanymi polskimi motocyklami przed wojną, stanowiły etatowe wyposażenie wojska. Kolejny model, Sokół 500 z silnikiem górnozaworowym powstał w 1938 roku. Tuż przed wojną wprowadzono jeszcze model Sokół 200, wyprodukowany w nielicznej serii.
Sokół 125
Sokół 125 był pierwszym motocyklem skonstruowanym w Polsce po II wojnie światowej, a jego produkcję uruchomiono w 1947 w Państwowych Zakładach Samochodowych nr 2 w Warszawie. Nazwa Sokół nawiązywała do przedwojennych konstrukcji Państwowych Zakładów Inżynierii (PZInż).
Opracowanie projektu rozpoczęło Centralne Biuro Techniczne, gdzie w warszawskim Wydziale Motocyklowym pod kierunkiem inż. Stefana Porazińskiego opracowano podwozie oparte na ramie z ciągnionych rur stalowych wzorowanej na motocyklu DKW RT125, ze sztywnym zawieszeniem tylnego koła i widelcem trapezowym w zawieszeniu przednim. W oddziale CBT w Bielsku zespół inż. Fryderyka Bluemke zaprojektował silnik S01 pojemności skokowej 125 cm³, wzorowany również na silniku DKW. Podwozia dla prototypowych motocykli wykonano w Czechowicach-Dziedzicach a silniki w Ustroniu. Początkowo zamierzano także produkcję Sokoła 125 zlokalizować na Górnym Śląsku, ostatecznie jednak ulokowano ją w PZS w Warszawie, zaś silniki S01 jako produkcję rozruchową wytwarzano przez kilka lat w Zakładach Metalowych we Wrocławiu-Zakrzowie.
W 1950 zapadła decyzja o zakończeniu produkcji na rzecz rozwoju ilościowego i jakościowego modelu SHL M04.
%252C_Reenactment.jpg)
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 https://swiatmotocykli.pl/motocykle/zasluzenie-legendarny-historia-polskiego-motocykla-cws-m-111-sokol-1000/ | data dostępu 2021-03-15, język polski.
- 1 2 http://motocykle.svasti.org/index.html?strona=http://motocykle.svasti.org/cws11.html | data dostępu 2021-03-15, język polski.
- 1 2 https://www.auto-swiat.pl/wiadomosci/motocykle/sokol-1000-polski-harley/f1tmjz6 | data dostępu 2021-03-15, język polski.
Bibliografia
- Zbigniew Otoczyński, Sokół 600 i 1000, WKiŁ, Warszawa 1999, ISBN 83-206-1292-6.
- Jan Tarczyński, Polskie motocykle 1918–1945, The Polish motorcycle industry 1918-1945, Wyd. 3 rozsz., WKiŁ, Warszawa 2005, s. 268+12. ISBN 83-206-1579-8.
- Adam Jońca, Rajmund Szubański, Jan Tarczyński, Wrzesień 39 – Pojazdy Wojska Polskiego – barwa i broń, WKiŁ, Warszawa 1990, s. 272. ISBN 83-206-0847-3.
- Adam Jońca, Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Pojazdy w Wojsku Polskim 1918–1939, Polish Army Vehicles – 1918–1939, Wyd. AJaKS, Komisja Historyczna byłego Sztabu Głównego Polskich Sił Zbrojnych, Pruszków, Londyn 1995, s. 403. ISBN 83-85621-57-1.