Pałac w Jazłowcu

Pałac w Jazłowcu
	; Pałac
Państwo	Ukraina
Obwód	tarnopolski
Miejscowość	Jazłowiec
Typ budynku	pałac
Inwestor	Stanisław Koniecpolski, Aleksander Koniecpolski
Ukończenie budowy	XVII w.
Ważniejsze przebudowy	1747
Pierwszy właściciel	Stanisław Koniecpolski,
Kolejni właściciele	Aleksander Koniecpolski, Stanisław Poniatowski, Krzysztof Błażowski, ss. niepokalanki
	Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego Pałac w Jazłowcu
	Położenie na mapie Ukrainy Pałac w Jazłowcu
	48°57′26″N 25°26′25″E/48,957222 25,440278

Pałac w Jazłowcu – pałac wybudowany przez Stanisława i Aleksandra Koniecpolskich^[1] w pierwszej połowie XVII w. poniżej zamku w Jazłowcu (obecnie w rejonie buczackim obwodu tarnopolskiego). W latach 1863–1939 siedziba Zakładu Naukowo-Wychowawczego Sióstr Niepokalanek w Jazłowcu.

Historia

W 1746 r. został nabyty w drodze kupna przez Stanisława Poniatowskiego, ojca króla Polski Stanisława Augusta, który wiele młodzieńczych lat spędził w Jazłowcu. Poniatowski około 1747 r. poniżej ruin fortecy przebudował tzw. zamek nowy^[2]. W 1863 r. kolejny właściciel Krzysztof Błażowski herbu Sas przekazał pałac przybyłej z Rzymu Marcelinie Darowskiej na klasztor współzałożonego i kierowanego przez nią zgromadzenia ss. niepokalanek, które prowadziły tu do 1939 koedukacyjną szkołę podstawową dla polskich i ruskich dzieci oraz cieszące się świetną opinią gimnazjum żeńskie z internatem dla dziewcząt^[1]. Podczas wojny polsko-ukraińskiej wywodzący się z białogwardyjskiej Armii Ochotniczej 14 Pułk Ułanów pod dowództwem mjr. Konstantego Plisowskiego stoczył pod Jazłowcem 11–13 lipca 1919 zwycięską bitwę z wojskami ukraińskimi, po czym przyjął od wychowanek zakładu sztandar z wizerunkiem Matki Boskiej i miano ułanów jazłowieckich^[3].

W 1946 klasztor i szkoła zostały zlikwidowane, a dobra ziemskie skonfiskowane przez władze radzieckie^[4]. W pałacu mieściło się najpierw technikum weterynaryjne, a następnie obwodowe sanatorium pulmonologiczne^[4]^[5]. Na początku lat 90. XX w. zawaleniu uległ strop kaplicy^[4].

Przed 1996 niepokalanki odzyskały kaplicę i część pomieszczeń pałacu^[6]. 1 września^[7] 1999 rzymskokatolicki arcybiskup-metropolita lwowski Marian Jaworski wydał dekret przyznający kaplicy (dawniej sali balowej Poniatowskich) status sanktuarium błogosławionej Marceliny Darowskiej^[8]. W 2002 niepokalanki powróciły do obiektu, który współdzielą z sanatorium^[4]. Zajmują się edukacją ukraińskich dzieci i opieką nad polskimi turystami.

Przed 2021 w państwowym instytucie Ukrzachidproektrestawracija we Lwowie powstał projekt remontu pałacu^[5].

Architektura

Pałac wybudowany na planie litery U, nakryty dachem dwuspadowym. Środkowa część fasady podniesiona o piętro, zwieńczona tympanonem, w którym znajduje się ozdobny kartusz z herbami: Ciołek Poniatowskich (po lewej) oraz Pogoń Czartoryskich (po prawej). Nad nimi umieszczono koronę a pod wizerunek Orderu Orła Białego. Po bokach frontu wieże nakryte dachem czterospadowym. Od strony parku znajduje się ozdobny portal z dwoma kolumnami podtrzymującymi balkon. W portalu, nad wejściem łacińska sentencja Honestus rumor alterum est patrimonium, mówiącą Dobra sława jest drugim dziedzictwem.