Pismo gudżarati

Strona podręcznika języka gudżarati

Pismo gudżarati (gudżarati: ગુજરાતી લિપિ gujǎrātī lipi) – alfabet sylabiczny, odmiana północnoindyjskiego pisma dewanagari, używana do zapisywania języka gudżarati.

Historia

Najstarszy zachowany dokument w tym alfabecie pochodzi z końca XVI w., natomiast pierwszy tekst drukowany – z końca XVIII w. Do końca XIX w. był w zasadzie używany jako pismo odręczne stosowane w korespondencji, w rachunkach handlowych itd. Z tego względu nazywano go także śarāphī (pismo bankierskie), vāṇiāśāī lub mahājanī (pismo kupieckie).

Charakterystyka

Podobnie jak w innych alfabetach indyjskich, podstawą pisma jest sylaba rozumiana jako spółgłoska z domyślną samogłoską „a”. Inne samogłoski zapisywane są w pełnej, niezależnej postaci tylko w nagłosie, poza tym jedynie jako znaki diakrytyczne przy spółgłoskach.

Samogłoski

Niezależne Znaki diakrytyczne Znaki diakrytyczne z ક „k” Transliteracja IPA Nazwa znaku diakrytycznego
aə
કા āɑ̈ kāno
િ કિ ii hrasva-ajju
કી ī dīrgha-ajju
કુ uu hrasva-varaṛũ
કૂ ū dīrgha-varaṛũ
કૃ ɾu
કે e, ɛ ek mātra
કૈ aiəj be mātra
કો o, ɔ kāno ek mātra
કૌ auəʋ kāno be mātra
કૅ âæ
કૉ ôɔ

r, જ j i હ h tworzą nieregularne formy રૂ , જી oraz હૃ hṛ.

Spółgłoski

Spółgłoski zwarte Spółgłoski nosowe Spółgłoski sonorne Spółgłoski syczące
Spółgłoski bezdźwięczne Spółgłoski dźwięczne
Spółgłoski przydechowe Przydechowe Nieprzydechowe Przydechowe
Spółgłoski tylnojęzykowe kakə khakhə gagə ghagɦə ṅaŋə
Spółgłoski palatalne chaə chhahə jaə jhaɦə ñaɲə yajə śaʃə
Spółgłoski retrofleksywne ṭaʈə ṭhaʈhə ḍaɖə ḍhaɖɦə ṇaɳə raɾə ṣa
Spółgłoski zębowe taə thahə daə dhaɦə nanə lalə sasə
Spółgłoski dwuwargowe papə phaphə babə bhabɦə mamə vaʋə
Spółgłoski gardłowe haɦə
Retrofleksywne ḷaɭə
ક્ષkṣakʃə
જ્ઞjñagnə

Cyfry

0mīṇḍuṃ
1ekaṛo
2bagaṛo
3tragaṛo
4chogaṛo
5pāṃcaṛo
6chagaṛo
7sātaṛo
8āthaṛo
9navaṛo

Ligatury

Zbitki spółgłoskowe, czyli spółgłoski, pomiędzy którymi nie ma samogłoski, mogą być zapisywane za pomocą tzw. ligatur – połączonych ze sobą form liter, niekiedy tworząc nowe, mocno zmodyfikowane znaki np.: ત + વ = ત્વ, ણ + ઢ = ણ્ઢ, થ + થ = થ્થ.

  •  : શ્વ śva, શ્ન śna, શ્ચ śca, શ્ર śra.
  • r(a): ર્વ rva, ર્વા rvā, ર્સ્પ rspa, ર્સ્પા rspā; na końcu: ટ્ર, ઠ્ર, ડ્ર, ઢ્ર, દ્ itd.