10 Oddział Ochrony Pogranicza
 Ośrodek Szkolenia Poborowych (1946) | |
| Historia | |
| Państwo | |
|---|---|
| Sformowanie |
20 września 1945 |
| Rozformowanie |
21 września 1946 |
| Tradycje | |
| Kontynuacja |
10 Katowicki Oddział WOP |
| Dowódcy | |
| Pierwszy |
ppłk Wasilij Georgijenko |
| Ostatni |
ppłk Wincenty Mischke |
| Organizacja | |
| Numer |
poczty polowej: 56728[1] |
| Dyslokacja |
Gliwice |
| Formacja | |
| Podległość |
Wydział Służby Pogranicznej kat. I przy Dowództwie Śląskiego OW[b][3] |
| Skład | |
.svg.png){kind=small}
10 Oddział Ochrony Pogranicza – zlikwidowany oddział w strukturze organizacyjnej Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę na granicy polsko-czechosłowackiej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
10 Oddział Ochrony Pogranicza JW 2219 (Zarządzenie SzSG Nr 053/Org. 30 marca 1946)[5] został sformowany w grudniu 1945 z żołnierzy 2, 6 i 13 Dywizji Piechoty oraz 4 Brygady Pancernej, na podstawie rozkazu NDWP nr 0245/org. z 13 września 1945[c] według etatu Nr 8/8-B w składzie pięciu komendantur odcinków i 25 strażnic o stanie 2507 wojskowych i 23 pracowników cywilnych[4][7][8]. Organizacja Oddziału WOP nr 10. rozpoczęta została w październiku 1945[d]. Miejscem organizacji oddziału stała się Pszczyna[e]. Podstawą organizacji oddziału stały się przydzielone grupy żołnierzy z 2. i 13. DP oraz 4. Brygady Pancernej. Po zakończeniu organizacji oddział w dniach 28–31 października 1945 przejął od 13. DP odcinek granicy południowej od Paczkowa do Zwardonia[f] o długości 291 km[12] i z dniem 1 listopada 1945 przystąpił do pełnienia służby granicznej[g][14].
Sztab oddziału stacjonował w Koźlu (Pszczynie), Rybniku i Gliwicach[h] ul. Nowotki obecnie Daszyńskiego 54/56[16]. Podlegał on IV Śląskiemu Okręgowi Wojskowemu. Organizatorem Oddziału był mjr Aleksander Dołgow – oficer Armii Radzieckiej, który pełnił służbę w Wojsku Polskim. Formowanie oddziału rozpoczęto 20 września 1945[17].
Na podstawie rozkazu Nr 0153/Org. Naczelnego Dowódcy WP z 21 września 1946 jednostka została przeformowana[18]. Na jej bazie powstał 10 Katowicki Oddział Wojsk Ochrony Pogranicza.
Struktura organizacyjna oddziału
- Stan w 1945[19]:
- Dowódca oddziału
- Zastępca ds. polityczno-wychowawczych
- Wydział polityczno-wychowawczy
- Zastępca ds. liniowych
- Kierownik służby psów
- Szef sztabu
- Zastępca ds. wywiadu
- Wydział wywiadowczy
- Pomocnik ds. gospodarczych
- Wydział zaopatrzenia materiałowo-technicznego
- Sekcja kwatermistrzowsko-eksploatacyjna
- Kompania gospodarcza
- Szef służby inżynieryjnej
- Szef służby samochodowej
- Szef służby chemicznej
- Szef służby sanitarnej
- Ambulatorium Izba chorych
- Szef służby weterynaryjnej
- Ambulatorium weterynaryjne
- 44 komenda odcinka – Ustroń[12]
- 45 komenda odcinka – Cieszyn[12]
- 46 komenda odcinka – Racibórz[12]
- 47 komenda odcinka – Głubczyce[12]
- 48 komenda odcinka – Prudnik[12]
- 8 przejściowych punktów kontrolnych (PPK)[i][j][22]:
- Grupa Manewrowa (175 żołnierzy)[k][12]
- Pluton komendancki.
Wydarzenia
- 1946 – maj, żołnierze 10 Oddziału OP przeprowadzili akcję w okolicach wsi Kończyce, gdzie zatrzymano 180 osób podejrzanych o przynależność do tajnych organizacji niemieckich[24].
Sąsiednie oddziały Ochrony Pogranicza
Dowódcy oddziału
- ppłk Wasilij Georgijenko (do 20.10.1945[25])
- płk Aleksander Murawiecki[25] (był na początku 1946)[26]
- ppłk Wincenty Mischke.
Uwagi
- ↑ Rozkaz organizacyjny Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 053/Org. z 30.03.1946.
- ↑ Etat 8/4 Wydziału Służby Pogranicznej ŚlOW kat. I przewidywał stan 35 ludzi, w tym 4 pracowników cywilnych.[2].
- ↑ Rozkaz organizacyjny nr 0245/org. z 13.09.1945 naczelnego dowódcy WP podpisanego przez szefa Sztabu Generalnego WP gen. broni Władysława Korczyca i zastępcę szefa Sztabu Generalnego gen. bryg. Jana Rotkiewicza. Powyższy rozkaz stwierdzał, że „zgodnie z planem rozwoju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej dla ochrony granic na czas pokoju”, powołuje się Wojska Ochrony Pogranicza (WOP)[6].
- ↑ Najsprawniej przebiegało formowanie trzech oddziałów (1, 10, i 11) w Śląskim Okręgu Wojskowym. Wydzielone do służby granicznej grupy żołnierzy koncentrowano zwykle w określonych z góry miejscowościach możliwie najbliżej granicy, dokąd przybywali przedstawiciele wydziałów WOP, okręgu wojskowego oraz nowo mianowani dowódcy oddziałów, którzy kompletowali na miejscu załogi komend odcinków i strażnic. Po ich skompletowaniu i krótkim przeszkoleniu granicznym pododdziały wyruszały najczęściej pieszo do przeznaczonych miejsc dyslokacji. Przedtem do miejscowości tych kierowano na rekonesans specjalne grupy żołnierzy, które w porozumieniu z miejscowymi władzami administracyjnymi oraz komendą garnizonu przygotowywały odpowiednie kwatery dla mających przybyć oddziałów i pododdziałów granicznych[9].
- ↑ Z chwilą zorganizowania oddziału, jego sztab został przeniesiony 25.10.1945 do Rybnika[10].
- ↑ Archiwum SG, 217.61, Sprawozdanie roczne 10. Oddziału WOP za okres 27.10.–31.12.1945[11].
- ↑ Pełnienie służby granicznej jest wykonywaniem zadania bojowego w ochronie granicy państwowej. Służbę ochrony granicy państwowej żołnierz WOP powinien pełnić z całkowitym poświęceniem i oddaniem, nie szczędząc swych sił, wiedzy i umiejętności fachowych, a nawet życia. Granica państwa musi być ochraniana zawsze bez względu na porę roku, doby i warunki. (Rozdział V, Obowiązki żołnierza WOP, pkt 70)[13].
- ↑ Spośród 11 oddziałów ochrony pogranicza tylko dwa – 8. i 9. utrzymały w 1945 miejsca dyslokacji swych dowództw. Pozostałe oddziały ochrony pogranicza przeniosły miejsca dyslokacji swych dowództw bądź też już w chwili ich formowania przeniosły się do innych miejscowości[15].
- ↑ Na wniosek Departamentu WOP rozkaz organizacyjny naczelnego dowódcy WP nr 0304/Org. z 28 października 1945, nakazujący do 15 października 1945 „celem strzeżenia i kontrolowania wszelkiego rodzaju przejść granicznych” uzupełnić obsadę sekcji porozumiewawczych konfliktów granicznych i kontroli punktów przejściowych Departamentu WOP i wydziałów WOP oraz sformować 51 przejściowych punktów kontrolnych (PPK), w tym 27 drogowych, 19 kolejowych, 4 morskie i 1 lotnicze. Wydany rozkaz obarczał zadaniem sformowania PPK oddziały ochrony pogranicza oraz Wydział WOP Warszawskiego OW[20].
- ↑ Oddział ochrony pogranicza nr 10. – formował 8 PPK[21].
- ↑ Praktyka wykazała, że nieuzasadnione było tworzenie we wszystkich oddziała WOP grup manewrowych po 175 żołnierzy i oficerów każda[23].
- ↑ R-z organizacyjny nr 0245/org. z 13.09.1945 naczelnego d-cy WP.
Przypisy
- ↑ ASGran., sygn. 217/143 ↓.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 21 przypis 33.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 21, przypis 33.
- 1 2 Prochwicz 2010 ↓, s. 13, przypis 14.
- ↑ Zestawienie numerów historycznych jednostek wojskowych. jednostki-wojskowe.pl. [dostęp 2023-03-18]. (pol.).
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 12.
- ↑ Dominiczak 1971 ↓, s. 71.
- ↑ Gacek 2005 ↓, s. 7.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 51–52.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 30 przypis 55.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 30 przypis 56.
- 1 2 3 4 5 6 7 Żurawlow 2011 ↓, s. 38.
- ↑ Regulamin Służby Granicznej 1968 ↓, s. 24.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 30.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 15 przypis 21.
- ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 14.
- ↑ Żurawlow 2014 ↓, s. 36.
- ↑ Dominiczak 1971 ↓, s. 126–127.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 23 Źródło: CAW, Sztab Generalny-Zarząd VI, 322, Etat nr 8/8.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 14.
- ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 14, przypis 18.
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 30..
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 58–59.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 317.
- 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 8.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 55.
Bibliografia
- Henryk Dominiczak: Wojska Ochrony Pogranicza w latach 1945–1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
- Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985, s. 1–356. (pol.).
- Jerzy Prochwicz. Organizacja Wojsk Ochrony Pogranicza wrzesień 1945–grudzień 1945. „Problemy Ochrony Granic”. Biuletyn nr 44 (2010), s. 7–40, 2010. Piotrków Trybunalski: Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach Filia Piotrków Trybunalski. (pol.).
- Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza (1945–1991). Krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
- Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945–1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005, s. 1–112. (pol.).
- Sławomir Żurawlow, Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011, s. 1–92 (pol.).
- Sławomir Żurawlow: Garnizon Wojska Polskiego w Gliwicach Rys historyczny 1945–2014. Gliwice: Zakład Poligraficzny Waldemar Wiliński, 2014.
- Regulamin Służby Granicznej Część I – Zasady Ogólne, t. WOP 1/67, Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej Szefostwo Wojsk Ochrony Pogranicza, 1968, s. 1–88.
- Archiwum Straży Granicznej, sygn. 217/143 k. 7–8. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
