1 Oddział Ochrony Pogranicza

1 Oddział Ochrony Pogranicza
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

13 września 1945

Rozformowanie

21 września 1946

Tradycje
Kontynuacja

1 Łużycki Oddział WOP
6 Brygada Ochrony Pogranicza
8 Brygada WOP
8 Łużycka Brygada WOP
Łużycka Brygada WOP
Łużycki Oddział SG

Dowódcy
Pierwszy

ppłk Walerian Kuczyński

Organizacja
Numer

poczty polowej: 52158[1]
JW 1762[2]

Dyslokacja

Szymbark; Lubań

Formacja

Wojska Ochrony Pogranicza

Podległość

Wydział Służby Pogranicznej kat. I przy Dowództwie Śląskiego OW[a][4]

Skład

Etat Nr 8/8-B[5]

1 Oddział Ochrony Pogranicza – zlikwidowany oddział w strukturze organizacyjnej Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę na granicy polsko-czechosłowackiej i polsko-niemieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne

Generał broni Stanisław Popławski d-ca Śląskiego Okręgu Wojskowego w otoczeniu d-ców i z-ców d-ców ds. polityczno-wychowawczych 1, 10 i 11 Oddziałów Ochrony Pogranicza (czerwiec 1946)

1 Oddział Ochrony Pogranicza JW 1762 (Zarządzenie SzSG Nr 053/Org. 30 marca 1946)[6] został sformowany na podstawie rozkazu organizacyjnego Nr 0245/Org. Naczelnego Dowódcy WP z 13 września 1945[b] przez Śląski Okręg Wojskowy według etatu Nr 8/8-B o stanie 2507 oficerów, podoficerów i szeregowców oraz 23 pracowników cywilnych[8][5].

Organizacja Oddziału WOP nr 1. rozpoczęta została w pierwszych dniach października 1945 w Lubaniu. Organizowany oddział otrzymał żołnierzy z 7., 10. i 11. Dywizji Piechoty oraz grupę podoficerów z 17. Dywizji Piechoty. Szybki postęp prac organizacyjnych, związany z napływem ludzi, sprzętu i uzbrojenia pozwolił na dotrzymanie wyznaczonych rozkazem terminów[c] i przejęcie od pododdziałów 7., 10. i 11. Dywizji Piechoty w dniach 25–31 października 1945 odcinka granicy od miejscowości Zasieki do Graniczne Budy i przystąpienie z dniem 1 listopada 1945 do pełnienia służby granicznej[d][11]. Oddział przejął więc pod ochronę odcinek granicy zachodniej Zasieki–Porajów oraz część granicy południowo-zachodniej Markocice–Graniczne Budy[12]. Z tego odcinek granicy polsko-niemieckiej liczył 144 km, a odcinek granicy polsko-czechosłowackiej 140 km[13].

Miejscem postoju Oddziału początkowo został wybrany Żagań, jednak ostatecznie wybrano Lubań[14]. Po zorganizowaniu oddziału; sztab oddziału wraz z pododdziałami zabezpieczającymi i dowództwo 25 października 1945 został przeniesiony do miejscowości Szymbark (obecna nazwa Sulików)[e]. Jednakże ze względu na skrajne położenie Sulikowa w stosunku do pododdziałów oddziału oraz braku kompleksu koszarowego sztab 1. Oddziału WOP 24 maja 1946 ponownie powróciły do Lubania, do wyremontowanych koszar[16].

Na podstawie rozkazu Nr 0153/Org. Naczelnego Dowódcy WP z 21 września 1946 jednostka została przeformowana w 1 Łużycki Oddział WOP[17].

Struktura organizacyjna oddziału

Stan w 1945[18]:

Sąsiednie oddziały Ochrony Pogranicza

Dowódcy oddziału

  • ppłk Walerian Kuczyński[j][24] (był na początku 1946)[25].

Uwagi

  1. ↑ Etat 8/4 Wydziału Służby Pogranicznej ŚlOW kat. I przewidywał stan 35 ludzi, w tym 4 pracowników cywilnych.[3].
  2. ↑ Rozkaz organizacyjny nr 0245/org. z 13.09.1945 naczelnego dowódcy WP podpisanego przez szefa Sztabu Generalnego WP gen. broni Władysława Korczyca i zastępcę szefa Sztabu Generalnego gen. bryg. Jana Rotkiewicza. Powyższy rozkaz stwierdzał, że „zgodnie z planem rozwoju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej dla ochrony granic na czas pokoju”, powołuje się Wojska Ochrony Pogranicza (WOP)[7].
  3. ↑ Najsprawniej przebiegało formowanie trzech oddziałów (1, 10, i 11) w Śląskim Okręgu Wojskowym. Wydzielone do służby granicznej grupy żołnierzy koncentrowano zwykle w określonych z góry miejscowościach możliwie najbliżej granicy, dokąd przybywali przedstawiciele wydziałów WOP, okręgu wojskowego oraz nowo mianowani dowódcy oddziałów, którzy kompletowali na miejscu załogi komend odcinków i strażnic. Po ich skompletowaniu i krótkim przeszkoleniu granicznym pododdziały wyruszały najczęściej pieszo do przeznaczonych miejsc dyslokacji. Przedtem do miejscowości tych kierowano na rekonesans specjalne grupy żołnierzy, które w porozumieniu z miejscowymi władzami administracyjnymi oraz komendą garnizonu przygotowywały odpowiednie kwatery dla mających przybyć oddziałów i pododdziałów granicznych[9].
  4. ↑ Rozkaz dowódcy Śląskiego OW gen. broni Stanisława Popławskiego nr 001/OP z 20.10.1945, Rozkaz bojowy nr 001 dowódcy 1. Oddziału WOP z 21.10.1945 nakazywał przejąć odcinki w dniach 29–31.10.1945 i przystąpić do pełnienia służby granicznej z dniem 31.10.1945[10].
  5. ↑ Spośród 11 oddziałów ochrony pogranicza tylko dwa – 8. i 9. utrzymały w 1945 miejsca dyslokacji swych dowództw. Pozostałe oddziały ochrony pogranicza przeniosły miejsca dyslokacji swych dowództw bądź też już w chwili ich formowania przeniosły się do innych miejscowości[15].
  6. ↑ Na wniosek Departamentu WOP rozkaz organizacyjny naczelnego dowódcy WP nr 0304/Org. z 28 października 1945, nakazujący do 15 października 1945 „celem strzeżenia i kontrolowania wszelkiego rodzaju przejść granicznych” uzupełnić obsadę sekcji porozumiewawczych konfliktów granicznych i kontroli punktów przejściowych Departamentu WOP i wydziałów WOP oraz sformować 51 przejściowych punktów kontrolnych (PPK), w tym 27 drogowych, 19 kolejowych, 4 morskie i 1 lotnicze. Wydany rozkaz obarczał zadaniem sformowania PPK oddziały ochrony pogranicza oraz Wydział WOP Warszawskiego OW[19].
  7. ↑ wg. Prochwicza: Oddziały ochrony pogranicza nr 1., 6. i 11. – formowały po 5 PPK[20].
  8. ↑ Praktyka wykazała, że nieuzasadnione było tworzenie we wszystkich oddziała WOP grup manewrowych po 175 żołnierzy i oficerów każda[21].
  9. ↑ R-z organizacyjny nr 0245/org. z 13.09.1945 naczelnego d-cy WP.
  10. ↑ ppłk Walerian Kuczyński oficer radziecki[23].

Przypisy

  1. ↑ ASGran., sygn. 2825/1 ↓.
  2. ↑ Rozkaz organizacyjny Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 053/Org. z 30.03.1946
  3. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 21 przypis 33.
  4. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 21, przypis 33.
  5. 1 2 Prochwicz 2010 ↓, s. 13, przypis 14.
  6. ↑ Zestawienie numerów historycznych jednostek wojskowych. jednostki-wojskowe.pl. [dostęp 2023-03-18]. (pol.).
  7. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 12.
  8. ↑ Dominiczak 1971 ↓, s. 71.
  9. ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 51–52.
  10. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 29, przypis 53.
  11. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 30–31.
  12. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 29.
  13. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 29, przypis 54.
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jackiewicz 1998 ↓, s. 41.
  15. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 15 przypis 21.
  16. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 29, przypis 52.
  17. ↑ Dominiczak 1971 ↓, s. 126–127.
  18. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 23 Źródło: CAW, Sztab Generalny-Zarząd VI, 322, Etat nr 8/8.
  19. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 14.
  20. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 14, przypis 18.
  21. ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 58–59.
  22. ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 49.
  23. ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 56.
  24. ↑ Błażej 1985 ↓, s. 149.
  25. ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 55.

Bibliografia

  • Henryk Dominiczak: Wojska Ochrony Pogranicza w latach 1945–1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985, s. 1–356. (pol.).
  • Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Jerzy Prochwicz. Organizacja Wojsk Ochrony Pogranicza wrzesień 1945–grudzień 1945. „Problemy Ochrony Granic”. Biuletyn nr 44 (2010), s. 7–40, 2010. Piotrków Trybunalski: Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach Filia Piotrków Trybunalski. (pol.). 
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza (1945–1991). Krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Andrzej Błażej: Zarys dziejów Lubuskiej Brygady WOP (1945–1985). Krosno Odrzańskie: 1985.
  • Archiwum Straży Granicznej, zespół arch. ŁB WOP, sygn. 3035/20. Historia Łużyckiej Brygady WOP 1945–1991. Lubań 1991.
  • Archiwum Straży Granicznej, sygn. 217/143 k. 7–8. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP sygn. 2825/1. Rejestr główny jednostek WOP.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.