Morska Brygada Okrętów Pogranicza
| Historia | |
| Państwo | |
|---|---|
| Sformowanie |
15 kwietnia 1966 |
| Rozformowanie |
1 sierpnia 1991 |
| Organizacja | |
| Formacja | |
| Skład |
• Pomorski Dywizjon Okrętów Pogranicza |
Morska Brygada Okrętów Pogranicza – zlikwidowany związek taktyczny Wojsk Ochrony Pogranicza, następnie Marynarki Wojennej, odpowiedzialny za ochronę granicy morskiej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
W czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej za ochronę granicy odpowiadały Wojska Ochrony Pogranicza (WOP), które do początku lat 60. XX wieku podlegały Ministerstwu Spraw Wewnętrznych. Trzy nadmorskie brygady WOP posiadały w swoim składzie dywizjony okrętów pogranicza. W 1965 zdecydowano podporządkować WOP Ministerstwu Obrony Narodowej i równocześnie rozdzielić zadania ochrony granicy na lądzie i morzu[1].
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego z 22 grudnia 1965 wydzielono dywizjony okrętów pogranicza z brygad WOP i utworzono z nich w terminie do 30 marca 1966 6. Brygadę Okrętów Pogranicza z siedzibą dowództwa w Nowym Porcie w Gdańsku[1]. Brygada nie została podporządkowana dowództwu Marynarki Wojennej, lecz Marynarka otrzymała zadanie zabezpieczenia funkcjonowania okrętów pogranicza, stąd sformowano w jej strukturze nowe komendy portu wojennego w Gdańsku i Kołobrzegu (zlikwidowane w 1974)[2]. 15 kwietnia 1966 6. Brygada Okrętów Pogranicza została przemianowana na Morską Brygadę Okrętów Pogranicza, a jej poszczególne dywizjony otrzymały nazwy wyróżniające w miejsce numerów[1]. Brygada ta przejęła wszystkie funkcje w zakresie operacyjnej działalności na morzu, w tym także w zakresie ochrony wód terytorialnych i wybrzeża od strony morza[3].
Skład MBOP[1]:
- Pomorski Dywizjon Okrętów Pogranicza w Świnoujściu (dawny 30. Dywizjon Okrętów Pogranicza)
- Kaszubski Dywizjon Okrętów Pogranicza w Gdańsku-Westerplatte (dawny 31. Dywizjon Okrętów Pogranicza)
- Bałtycki Dywizjon Okrętów Pogranicza w Kołobrzegu (dawny 32. Dywizjon Okrętów Pogranicza).
Na wypadek wojny, okręty i kutry MBOP miały być zmobilizowane i włączone do pododdziałów MW[1].
1 października 1971 Morska Brygada Okrętów Pogranicza wraz z podległymi jej dywizjonami (także lotnictwem rozpoznawczym WOP) podporządkowana została Marynarce Wojennej. Odtąd brygada ochraniała granicę morską już w ramach organizacyjnych Marynarki Wojennej[4]. Struktura Brygady czasu pokoju pozostała taka sama, natomiast ewoluowało przyporządkowanie jednostek na wypadek wojny[5].
1 sierpnia 1991 utworzono Morski Oddział Straży Granicznej w ramach Straży Granicznej1[6], któremu Marynarka Wojenna przekazała siły i środki z rozformowanej MBOP[7].
Jednostki pływające
- okręty patrolowe:
- OP-201 „Jamno”[8]
- okręty patrolowe projektu 9: OP-202 „Gardno”, OP-203 „Gopło”, OP-204 „Wigry”[8]
- okręty patrolowe projektu 902: OP-205 „Neptun”, OP-206 „Saturn”, OP-207 „Pegaz”, OP-208 „Orion”, OP-209 „Kastor”, OP-210 „Cirus”, OP-211 „Jupiter”, OP-212 „Wega”, OP-213 „Minor”[8]
- okręty patrolowe projektu 912: OP-301 „Fala”, OP-302 „Szkwał”, OP-303 „Zefir”, „Zorza”, „Tęcza”[9]
- okręty patrolowe projektu 205: OP-301 „Gdynia”, OP-302 „Szczecin”, OP-303 „Elbląg”[7]
- kutry patrolowe:
- kutry patrolowe projektu 101
- kutry projektu 361
- kutry patrolowe projektu 724
- kutry patrolowe projektu 90
- kutry patrolowe projektu 918
- motorówki
- jachty
- pomocnicze jednostki pływające.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Rochowicz 2020 ↓, s. 44–45.
- ↑ Rochowicz 2020 ↓, s. 45, 53.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 128.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 85.
- ↑ Rochowicz 2020 ↓, s. 52.
- ↑ Nasze tradycje – Powstanie i organizacja Morskiego Oddziału Straży Granicznej w latach 1991–2004.
- 1 2 Rochowicz 2020 ↓, s. 55.
- 1 2 3 Rochowicz 2020 ↓, s. 46.
- ↑ Rochowicz 2020 ↓, s. 47.
Bibliografia
- Robert Rochowicz. Bandera z zielonym otokiem w MW. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 3-4/2020. XXV (197), marzec-kwiecień 2020. Warszawa: Magnum X.
- Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985, s. 1–356. (pol.).