8 Oddział Ochrony Pogranicza

8 Oddział Ochrony Pogranicza
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1945

Rozformowanie

21 września 1946

Dowódcy
Pierwszy

ppłk Józef Popek

Organizacja
Numer

poczty polowej: 52186[1]
JW 1923[a]

Dyslokacja

Przemyśl

Formacja

Wojska Ochrony Pogranicza

Podległość

Wydział Służby Pogranicznej kat. I przy Dowództwie Krakowskiego OW[b][3]

Skład

Etat Nr 8/8-C[4]

8 Oddział Ochrony Pogranicza– zlikwidowany jeden z oddziałów w strukturze organizacyjnej Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę na granicy polsko-czechosłowackiej i granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne

8 Oddział Ochrony Pogranicza JW 1923 (Zarządzenie SzSG Nr 0053/Org. z 30 marca 1946)[5]sformowany został przez Krakowski Okręg Wojskowy rozkazem nr 09 dowódcy okręgu – gen. Mikołaja Prus-Więckowskiego, według etatu nr 8/8–C o stanie 1856 wojskowych i 23 pracowników cywilnych[4]z 5 października 1945 w składzie czterech komendantur odcinków i 16 strażnic o stanie 1856 wojskowych i 23 pracowników cywilnych[6].

8 Oddział miał zostać zorganizowany na bazie 9 i częściowo 8 Dywizji Piechoty. Stany uzupełnić miano żołnierzami rozformowywanej Oficerskiej Szkoły Piechoty nr 3, oraz 14 i 17 Dywizji Piechoty[c]. Miejscem postoju sztabu Oddziału został Przemyśl[d] ul. Basztowa[9].

Na podstawie rozkazu Nr 0153/Org. Naczelnego Dowódcy WP z 21 września 1946 jednostka została przeformowana w 8 Rzeszowski Oddział WOP[10].

Struktura organizacyjna

Stan w 1945[11]:

Historia oddziału

Z powodu dużego nasycenia terenu oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, rozkazem nr 0253 z 11 grudnia 1945 odwołano rozkaz bezpośredniego obsadzenia granicy. Utworzone obsady strażnic zostały ześrodkowane w miejscach postoju komend odcinków. Patrolowały granicę pododdziałami w sile od drużyny do plutonu, wzmocnionymi bronią maszynową[14].

Pierwszym odcinkiem obsadzonym przez 8 Oddział był odcinek Komendy Odcinka nr 35 w Przemyślu. Całkowite objęcie ochroną granicy państwowej nastąpiło jednak dopiero w październiku 1948.

Oddział ochraniał wschodni odcinek granicy czechosłowackiej oraz południowy granicy radzieckiej, znajdujące się na terenie Bieszczadów, Gór Sanocko-Turczańskich, Pogórza Przemyskiego i Roztocza. Granicami Odcinka były: na zachodzie - punkt styku z 9 Oddziałem Ochrony Pogranicza (szosa Przełęcz nad Roztokami Górnymi-Roztoki Górne-Cisna-Baligród włącznie), na północy - styk z 7 Oddziałem Ochrony Pogranicza (rzeka Sołokija od punktu przecięcia granicy do Tomaszowa Lubelskiego).

Żołnierze Oddziału w dniach od 5 kwietnia do 31 października 1946 wspierali działania Grupy Operacyjnej Rzeszów, walczącej z UPA. Oddział został podzielony na dwie części: Grupa „Północ”, w skład której weszła 34 i 35 komenda odcinka wchodziła w skład 9 Dywizji Piechoty, oraz grupa „Południe”, w składzie 36 i 37 komendy odcinka działała w ramach 8 Dywizji Piechoty.

Ze względu na ustawiczne zagrożenie ze strony nacjonalistów ukraińskich z OUN-UPA strażnice WOP na tym terenie były fortyfikowane (zasieki z drutu kolczastego, stanowiska broni maszynowej, bunkry itp). Żołnierze znajdowali się w stałym pogotowiu bojowym. Nie wolno było im wychodzić pojedynczo lub bez broni. W 1946 liczba żołnierzy wzrosła do 2 tys. Od 1947, po systematycznie malała. Żołnierze 8 Oddziału WOP wzięli czynny udział w walkach z UPA oraz operacji wojskowej "Wisła". Ochraniali także ludność ukraińską przesiedlaną do ZSRR[15].

Sąsiednie oddziały Ochrony Pogranicza

Dowódcy oddziału

Oficerowie oddziału

Przekształcenia

8 Oddział Ochrony Pogranicza → 8 Rzeszowski Oddział WOP → 15 Brygada Ochrony Pogranicza → 26 Brygada WOP → Grupa Manewrowa WOP Przemyśl «» Samodzielny Oddział Zwiadowczy WOP Przemyśl → 26 Oddział WOP → 26 Przemyski Oddział WOP → Bieszczadzka Brygada WOP → Bieszczadzki Oddział SG

Uwagi

  1. ↑ Rozkaz organizacyjny Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 053/Org. z 30.03.1946.
  2. ↑ Etat 8/5 Wydziału Służby Pogranicznej KOW kat. II przewidywał stan 29 ludzi, w tym 3 pracowników cywilnych[2].
  3. ↑ Rozkaz organizacyjny nr 0245/org. z 13.09.1945 naczelnego dowódcy WP podpisanego przez szefa Sztabu Generalnego WP gen. broni Władysława Korczyca i zastępcę szefa Sztabu Generalnego gen. bryg. Jana Rotkiewicza. Powyższy rozkaz stwierdzał, że „zgodnie z planem rozwoju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej dla ochrony granic na czas pokoju”, powołuje się Wojska Ochrony Pogranicza (WOP)[7].
  4. ↑ Spośród 11 oddziałów ochrony pogranicza tylko dwa – 8. i 9. utrzymały w 1945 miejsca dyslokacji swych dowództw. Pozostałe oddziały ochrony pogranicza przeniosły miejsca dyslokacji swych dowództw bądź też już w chwili ich formowania przeniosły się do innych miejscowości[8].
  5. ↑ Na wniosek Departamentu WOP rozkaz organizacyjny naczelnego dowódcy WP nr 0304/Org. z 28 października 1945, nakazujący do 15 października 1945 „celem strzeżenia i kontrolowania wszelkiego rodzaju przejść granicznych” uzupełnić obsadę sekcji porozumiewawczych konfliktów granicznych i kontroli punktów przejściowych Departamentu WOP i wydziałów WOP oraz sformować 51 przejściowych punktów kontrolnych (PPK), w tym 27 drogowych, 19 kolejowych, 4 morskie i 1 lotnicze. Wydany rozkaz obarczał zadaniem sformowania PPK oddziały ochrony pogranicza oraz Wydział WOP Warszawskiego OW[12].
  6. ↑ wg. Prochwicza: Oddziały ochrony pogranicza nr 2., 3. i 8. – formowały po 4 PPK[13].
  7. ↑ R-z organizacyjny nr 0245/org. z 13.09.1945 naczelnego d-cy WP.
  8. ↑ Według innych źródeł: Józef Popek – Jan Ławski: Ochrona granic Polski Ludowej 1945–1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowe, 1974, s. 255 i Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza (1945–1991). Krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Graniczne s. 115.

Przypisy

  1. ↑ ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 21 przypis 33.
  3. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 21, przypis 33.
  4. 1 2 Prochwicz 2010 ↓, s. 14, przypis 14.
  5. ↑ Zestawienie numerów historycznych jednostek wojskowych. jednostki-wojskowe.pl. [dostęp 2023-03-18]. (pol.).
  6. ↑ Dominiczak 1971 ↓, s. 71.
  7. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 12.
  8. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 15 przypis 21.
  9. 1 2 Jackiewicz 1998 ↓, s. 111–115.
  10. ↑ Dominiczak 1971 ↓, s. 126–127.
  11. ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 111.
  12. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 14.
  13. ↑ Prochwicz 2010 ↓, s. 14, przypis 18.
  14. ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 111-115.
  15. ↑ Zapałowski i Ziembolewski 2009 ↓, s. 20–24.
  16. ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 55.
  17. ↑ Zapałowski 2016 ↓, s. 90, 92, 94, 95, 101.
  18. 1 2 Roman Bury. Z lat wojskowej służby (1945–1947). „Rocznik Sanocki”. VI, s. 189, 1988. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka.
  19. ↑ WOJSKA OCHRONY POGRANICZA W PRZEMYŚLU W LATACH 1945–1991. emeryci-sg.org.pl. [dostęp 2015-05-30].
  20. 1 2 Zapałowski 2016 ↓, s. 95.
  21. ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 111–115, tu „Krościański”.
  22. ↑ Roman Bury. Z lat wojskowej służby (1945–1947). „Rocznik Sanocki”. VI, s. 191, 1988. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka.

Bibliografia

  • Henryk Dominiczak: Wojska Ochrony Pogranicza w latach 1945–1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Jerzy Prochwicz. Organizacja Wojsk Ochrony Pogranicza wrzesień 1945–grudzień 1945. „Problemy Ochrony Granic”. Biuletyn nr 44 (2010), s. 7–40, 2010. Piotrków Trybunalski: Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach Filia Piotrków Trybunalski. (pol.). 
  • Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945-1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza (1945-1991). Krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Jan Ławski: Ochrona granic Polski Ludowej 1945-1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowe, 1974.
  • Andrzej Zapałowski: Granica w ogniu : 35. „Przemyska” Komenda Odcinka WOP w działaniach przeciw OUN I UPA w latach 1945–1948. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2016.
  • Andrzej Zapałowski, Zbigniew Ziembolewski: Żołnierze WOP na Podkarpaciu. Przemyśl: 2009. ISBN 83-902113-2-7.
  • Archiwum Straży Granicznej, sygn. 217/143 k.7-8. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.