Graniczna Placówka Kontrolna Świecko

Graniczna Placówka Kontrolna Świecko – zlikwidowany pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza wykonujący kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy granicy z Niemiecką Republiką Demokratyczną/Republiką Federalną Niemiec^[a].

Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Świecku – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej wykonująca kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy z granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec.

Graniczna Placówka Kontrolna Świecko została utworzona w styczniu 1962 w strukturach 9 Lubuskiej Brygady WOP z chwilą ustanowienia przejścia granicznego Świecko-Frankfurt^[1].

1 lipca 1965 WOP podporządkowano Ministerstwu Obrony Narodowej, Dowództwo WOP przeformowano na Szefostwo WOP z podległością Głównemu Inspektoratowi Obrony Terytorialnej. Do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odeszła cała kontrola ruchu granicznego oraz ochrona GPK. Tym samym naruszono jednolity system ochrony granicy państwowej. GPK Świecko weszła w podporządkowanie Wydziału Kontroli Ruchu Granicznego Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej^[2], kontrolę graniczną wykonywali funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej podlegli MSW^[3].

1 października 1971 WOP został podporządkowany pod względem operacyjnym, a od 1 stycznia 1972 pod względem gospodarczym MSW^[4]. Do WOP powrócił cały pion kontroli ruchu granicznego wraz z przejściami. Przywrócono jednolity system ochrony granicy państwowej^[5]. GPK Świecko podlegała bezpośrednio pod sztab Lubskiej Brygady WOP w Krośnie Odrzańskim.

Po rozformowaniu Lubuskiej Brygady WOP, 1 listopada 1989 GPK Świecko została włączona w struktury Pomorskiej Brygady WOP w Szczecinie i tak funkcjonowała do 15 maja 1991^[6][7].

Straż Graniczna:

Po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, z dniem 16 maja 1991 Graniczna Placówka Kontrolna Świecko weszła w podporządkowanie Lubuskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim^[8] i przyjęła nazwę Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Świecku (GPK SG w Świecku).

Jako Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Świecku funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005 Ustawą z 22 kwietnia 2005 O zmianie ustawy o Straży Granicznej...^[b] została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Świecku (PSG w Świecku) w strukturach Lubuskiego Oddziału Straży Granicznej.

• 1972 – 18 lutego przedstawiciele organów granicznych i celnych PRL i NRD podpisali protokół o wprowadzeniu wspólnej kontroli granicznej i celnej na przejściach granicznych: Słubice-Frankfurt, Gubin-Wilhelm Pieck-Stad Guben. Postanowienia o wspólnej kontroli granicznej rozciągnięto później na pozostałe przejścia na granicy zachodniej^[9].

• 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), po wprowadzeniu ograniczeń w ruchu granicznym część niewykorzystanej kadry GPK przerzucono do strażnic w celu wspomożenia bezpośredniej ochrony granicy. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe^[11].

• ppłk Stanisław Pajączkowski^[12]
• ppłk Jan Winnik^[12] (11.06.1973^[c]–28.02.1985^[d])^[13]
• ppłk Marian Kacprzak^[12]
• ppłk Wiesław Wrzosek^[12].

• Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985, s. 1–356. (pol.).
• Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza : (1945–1991) : Krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
• Tadeusz Jarmoliński: Kontrola ruchu granicznego w Polsce w latach 1945–1990. Warszawa–Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 92; 75-531 Koszalin, 2013.
• Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
• Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1990 – Lubuska Brygada WOP. [w:] Muzeum Polskich Formacji Granicznych im. Władysława Raginisa [on-line]. muzeumsg.strazgraniczna.pl. [dostęp 2021-01-16]. (pol.).