Wankomycyna
| ||||||||||||||||
| Ogólne informacje | ||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny |
C66H75N9O24Cl2 | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Masa molowa |
1449,3 g/mol | |||||||||||||||
| Identyfikacja | ||||||||||||||||
| Numer CAS | ||||||||||||||||
| PubChem | ||||||||||||||||
| DrugBank | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
| Klasyfikacja medyczna | ||||||||||||||||
| ATC | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
Wankomycyna – organiczny związek chemiczny, antybiotyk glikopeptydowy o działaniu bakteriobójczym[2]. Wprowadzona do lecznictwa w 1958 r. przez firmę farmaceutyczną Eli Lilly[3].
Spektrum działania
Wankomycyna zalecana jest w przypadkach poważnych zakażeń spowodowanych przez[2]:
- gronkowce, w tym szczególnie MRSA;
- paciorkowce;
- Streptococcus pneumoniae – także szczepy oporne na penicylinę;
- Enterococcus;
- beztlenowe ziarenkowce;
- Corynebacterium jeikeium;
- Corynebacterium diphtheriae;
- Clostridioides difficile.
Mechanizm działania
Blokowanie biosyntezy ściany komórkowej poprzez hamowanie polimeryzacji peptydoglikanu przez wiązanie się bezpośrednio z D-alanylo-D-alaninowymi peptydami końcowymi i hamowanie wiązania krzyżowego przez transpeptydazę[4].
Dodatkowo wpływa na przepuszczalność błon komórkowych[5] i syntezę RNA[6].
Wskazania
- Dożylnie[2]
- ciężkie zakażenia bakteriami Gram-dodatnimi, oporne na inne leki przeciwbakteryjne, oraz u chorych ze znaną nadwrażliwością na penicyliny i cefalosporyny.
- zapalenie wsierdzia;
- posocznica;
- zapalenie kości i szpiku;
- zakażenia OUN;
- zakażenia dolnych dróg oddechowych (zapalenie płuc);
- zakażenia skóry i tkanek miękkich;
- w przypadku ciężkich zakażeń enterokokowych i gronkowcowych wankomycynę stosuje się w połączeniu z aminoglikozydami;
- Doustnie[2]
- rzekomobłoniaste zapalenie jelit wywołane przez Clostridioides difficile;
- gronkowcowe zapalenie jelit.
Przeciwwskazania
- nadwrażliwość na wankomycynę.
Ostrożnie u chorych z:
- zaburzeniami słuchu;
- zaburzeniami czynności nerek (w niewydolności nerek konieczne jest zmniejszenie dawki i po drugiej oraz trzeciej dawce należy oznaczyć stężenie leku w surowicy, które powinno mieścić się w granicach 10 μg/l do 30-45 μg/l[2];
- uczulonych na teikoplaninę.
Działania niepożądane
Leczenie wankomycyną może prowadzić do wystąpienia niepożądanych efektów[2]:
- ototoksyczność – przejściowa lub nieodwracalna;
- nefrotoksyczność (szczególnie podczas jednoczesnego stosowania aminoglikozydów) – u większości chorych po odstawieniu wankomycyny powraca prawidłowa czynność nerek;
- zaburzenia hematologiczne:
- neutropenia;
- leukopenia;
- eozynofilia;
- małopłytkowość;
- agranulocytoza – rzadko;
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi;
- zespół czerwonego człowieka (zespół czerwonej szyi) (ang. red man syndrome);
- zakrzepowe zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia;
- reakcja anafilaktyczna – podczas szybkiego wlewu;
- spadek ciśnienia;
- wstrząs;
- zatrzymanie akcji serca – rzadko;
- skurcze mięśni klatki piersiowej i pleców.
Stosowanie w trakcie ciąży i karmienia
Wankomycyna nie jest wystarczająco zbadana odnośnie do bezpieczeństwa stosowania w ciąży, dlatego można ją stosować wyłącznie jeśli nie ma innej możliwości leczenia. Podobnie należy unikać stosowania jej w okresie karmienia piersią, gdyż przenika do mleka matki[7].
Preparaty
- Edicin
- Vancocin CP
- Vancomycin-MIP
- Vancotex
Przypisy
- ↑ Vancomycin Hydrochloride [online], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, 31 października 2022, numer katalogowy: PHR1732 [dostęp 2022-12-23]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
- 1 2 3 4 5 6 Beers i inni 2006 ↓, s. 1865.
- ↑ Jerome F. Levine, Vancomycin: A Review, „Medical Clinics of North America”, 71 (6), 1987, s. 1135–1145, DOI: 10.1016/S0025-7125(16)30801-X [dostęp 2024-12-14] (ang.).
- ↑ M.P. Wilhelm, L. Estes, Symposium on antimicrobial agents–Part XII. Vancomycin., „Mayo Clinic Proceedings”, 74 (9), 1999, s. 928–935, DOI: 10.4065/74.9.928, PMID: 10488798 (ang.).
- ↑ D.C. Jordna, H.D. Mallory, Site of Action of Vancomycin on Staphylococcus Aureus, „Antimicrob Agents Chemother”, 10, 1964, s. 489–494, PMID: 14287982 (ang.).
- ↑ D.C. Jordan, W.E. Inniss, Selective Inhibition of Ribonucleic Acid Synthesis in Staphylococcus aureus by Vancomycin, „Nature”, 184, 1959, s. 1894–1895, DOI: 10.1038/1841894b0, PMID: 14407860 (ang.).
- ↑ Wankomycyna, [w:] Indeks Leków MP, opis substancji, Medycyna Praktyczna [dostęp 2024-04-24].
Bibliografia
- Mark H. Beers i inni, The Merck - podręcznik diagnostyki i terapii, wyd. III polskie, Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2006, ISBN 978-83-60290-99-6.
- Indeks leków Medycyny Praktycznej 2006, Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2006, s. 642, ISBN 83-7430-060-4.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.