Streptomycyna (łac. Streptomycinum) – organiczny związek chemiczny, lek należący do grupy antybiotyków aminoglikozydowych, o wąskim zakresie działania na niektóre bakterie Gram-ujemne oraz na prątka gruźlicy, który jest bakterią Gram-dodatnią.
Po raz pierwszy streptomycyna została wyizolowana z promieniowców Streptomyces griseus 19 października 1943 r. przez doktoranta Alberta Schatza pracującego w laboratorium Selmana Waksmana na Uniwersytecie Rutgersa. Zespół współpracujący z Waksmanem odkrył cały szereg antybiotyków, z których dwa – streptomycyna i neomycyna znalazły szerokie zastosowanie w terapii chorób zakaźnych. Początkowa produkcja streptomycyny została przejęta przez amerykańskie przedsiębiorstwo Merck & Co., które sponsorowało badania Waksmana i 21 września 1948 r. uzyskało patent nr 2 449 866. W 1952 Waksman za swój wkład w odkrycia nowych antybiotyków, w tym przede wszystkim streptomycyny, otrzymał Nagrodę Nobla.
Dawniej powszechnie stosowany, obecnie został zarezerwowany wyłącznie do leczenia gruźlicy. Ten stan rzeczy miał dwie przyczyny. Pierwsza: istnieje niewiele leków aktywnych wobec gruźlicy – powszechne stosowanie streptomycyny w celu leczenia innych zakażeń mogłoby doprowadzić do uodpornienia się prątków gruźlicy. Drugi powód to stosunkowa wysoka toksyczność tego leku. Nowsze leki z grupy aminoglikozydów cechują się rzadszym występowaniem działań niepożądanych oraz wyższą aktywnością wobec bakterii innych niż prątki gruźlicy. Jej dość rzadkie stosowanie nawet w leczeniu gruźlicy związane jest z potencjalnym silnym działaniem ototoksycznym: może wywoływać zaburzenia słuchu i równowagi; ponadto obserwowano: zapalenie nerwu wzrokowego, zaburzenia widzenia, reakcje uczuleniowe (wysypka skórna, choroba posurowicza, gorączka polekowa, nadwrażliwość na światło), zaburzenia czynności nerek i in.; po bardzo dużych dawkach może wystąpić zapalenie mięśnia sercowego i zapaść.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
A07: Leki przeciwbiegunkowe, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe stosowane w chorobach przewodu pokarmowego
A07A – Leki przeciwdrobnoustrojowe stosowane
w chorobach przewodu pokarmowego | | A07AA – Antybiotyki |
|
|---|
| A07AB – Sulfonamidy |
|
|---|
| A07AC – Pochodne imidazolu |
|
|---|
A07AD – Inne leki przeciwdrobnoustrojowe stosowane
w chorobach przewodu pokarmowego |
|
|---|
|
|---|
| A07B – Leki adsorbujące | | A07BA – Węgiel aktywowany |
|
|---|
| A07BC – Inne leki adsorbujące |
|
|---|
|
|---|
A07C – Preparaty złożone zawierające
elektrolity i węglowodany | A07CA – Preparaty rehydratacyjne
do podawania doustnego |
|
|---|
|
|---|
A07D – Leki hamujące perystaltykę
przewodu pokarmowego | A07DA – Leki hamujące perystaltykę
przewodu pokarmowego |
|
|---|
|
|---|
A07E – Leki przeciwzapalne stosowane
w chorobach przewodu pokarmowego | A07EA – Kortykosteroidy do stosowania
miejscowego |
|
|---|
A07EB – Leki przeciwalergiczne z wyłączeniem
kortykosteroidów |
|
|---|
A07EC – Kwas aminosalicylowy
i inne podobne leki |
|
|---|
|
|---|
A07F – Preparaty przywracające prawidłową florę
jelitową, hamujące biegunkę | A07FA – Preparaty przywracające prawidłową florę
jelitową, hamujące biegunkę |
|
|---|
|
|---|
| A07X – Różne leki przeciwbiegunkowe | | A07XA – Inne leki przeciwbiegunkowe |
|
|---|
|
|---|
J01: Leki przeciwbakteryjne do stosowania wewnętrznego
| J01A – Tetracykliny | |
|---|
| J01B – Chloramfenikole | |
|---|
J01C – Antybiotyki β-laktamowe:
penicyliny | J01CA – Penicyliny o szerokim
spektrum działania |
|
|---|
| J01CE – Penicyliny wrażliwe na β-laktamazę |
|
|---|
| J01CF – Penicyliny oporne na β-laktamazę |
|
|---|
| J01CG – Inhibitory β-laktamazy |
|
|---|
| J01CR – Połączenia penicylin z inhibitorami β-laktamazy |
|
|---|
|
|---|
J01D – Pozostałe antybiotyki
β-laktamowe: cefalosporyny,
monobaktamy i karbapenemy | | J01DB – Cefalosporyny I generacji |
|
|---|
| J01DC – Cefalosporyny II generacji |
|
|---|
| J01DD – Cefalosporyny III generacji |
|
|---|
| J01DE – Cefalosporyny IV generacji |
|
|---|
| J01DF – Monobaktamy |
|
|---|
| J01DH – Karbapenemy |
|
|---|
| J01DI – Inne cefalosporyny |
|
|---|
|
|---|
| J01E – Sulfonamidy i trimetoprym | | J01EA – Trimetoprim i jego pochodne |
|
|---|
J01EB – Sulfonamidy o krótkim
czasie działania |
|
|---|
J01EC – Sulfonamidy o średnim
czasie działania |
|
|---|
J01ED – Sulfonamidy o długim
czasie działania |
- sulfadimetoksyna
- sulfalen
- sulfametomidyna
- sulfametoksydiazyna
- sulfametoksypirydazyna
- sulfaperyna
- sulfamerazyna
- sulfafenazol
- sulfamazon
|
|---|
J01EE – Połączena sulfonamidów
z trimetoprymem i jego pochodnymi |
|
|---|
|
|---|
J01F – Makrolidy, linkozamidy i
streptograminy | | J01FA – Makrolidy |
|
|---|
| J01FF – Linkozamidy |
|
|---|
| J01FG – Streptograminy |
|
|---|
|
|---|
| J01G – Aminoglikozydy | | J01GA – Streptomycyny |
|
|---|
| J01GB – Inne aminoglikozydy |
|
|---|
|
|---|
| J01M – Chinolony | | J01MA – Fluorochinolony |
|
|---|
| J01MB – Inne |
|
|---|
|
|---|
J01R – Połączenia leków
przeciwbakteryjnych | J01RA – Połączenia leków
przeciwbakteryjnych |
|
|---|
|
|---|
| J01X – Inne leki przeciwbakteryjne | | J01XA – Antybiotyki glikopeptydowe |
|
|---|
| J01XB – Polimyksyny |
|
|---|
| J01XC – Antybiotyki o budowie steroidowej |
|
|---|
| J01XD – Pochodne imidazolu |
|
|---|
| J01XE – Pochodne nitrofuranu |
|
|---|
| J01XX – Inne |
|
|---|
|
|---|
J04: Leki przeciwprątkowe
| J04A – Leki stosowane w leczeniu gruźlicy | | J04AA – Kwas aminosalicylowy i jego pochodne |
|
|---|
| J04AB – Antybiotyki |
|
|---|
| J04AC – Hydrazydy |
|
|---|
| J04AD – Pochodne tiomocznika |
|
|---|
| J04AK – Inne |
|
|---|
| J04AM – Preparaty złożone z antybiotykami |
|
|---|
|
|---|
| J04B – Leki stosowane w leczeniu trądu | | J04BA – Leki stosowane w leczeniu trądu |
|
|---|
|
|---|
