Bezirk Ślemień

Powiat Ślemień
Bezirk Ślemień
	powiat
	1854–1867
Państwo	Austro-Węgry
Kraj związkowy	Królestwo Galicji i Lodomerii
Powiat	cyrkuł wadowicki
Siedziba	Ślemień
Data powstania	1854
Data likwidacji	1867
Powierzchnia	5,1 mil²
Populacja (1854); • liczba ludności	; 20.922
Języki urzędowe	niemiecki
	Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin katastralnych (1854)	22 (w tym 1 miasteczko)
brak współrzędnych

Bezirk Ślemień – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa była wieś Ślemień.

Historia

Bezirk Ślemień utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)^[1].

Bezirk Ślemień objął obszar o wielkości 5,1 mil², zamieszkany przez 20.922 ludzi i podzielony na 22 gminy katastralne, w tym miasteczko Sucha. Wszedł w skład cyrkułu wadowickiego, jako jeden z jego trzynastu powiatów ziemskich^[2].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty^[1]^[3]. Jednym z tych nowych powiatów był powiat żywiecki, w skład którego wszedł m.in. prawie w całości zniesiony Bezirk Ślemień, oprócz gminy Śleszowice, którą włączono do powiatu wadowickiego^[4]^[5]. 1 stycznia 1891 gminy Tarnawa Górna i Tarnawa Dolna przeniesiono z powiatu żywieckiego do powiatu wadowickiego^[6],

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Ślemień w 1854 roku^[2]
Lp.	Gmina jednostkowa	Powierzchnia	Ludność	Powiat w 1867 po zniesieniu
1	Ślemień	4358	1370	żywiecki
2	Łękawica	1240	773	żywiecki
3	Oczków	1125	406	żywiecki
4	Okrajnik	685	386	żywiecki
5	Kocierz ad Moszczanica	2341	501	żywiecki
6	Kocierz ad Rychwałd	2866	393	żywiecki
7	Łysina	283	193	żywiecki
8	Rychwałd	1715	734	żywiecki
9	Gilowice	3162	1265	żywiecki
10	Kocoń	1160	494	żywiecki
11	Kurów	980	577	żywiecki
12	Las	2302	723	żywiecki
13	Pewel Ślemieńska	1504	653	żywiecki
14	Pewelka	447	278	żywiecki
15	Rychwałdek	737	334	żywiecki
16	Krzeszów	4345	1993	żywiecki
17	Kuków	1887	941	żywiecki
18	Lachowice	4360	1604	żywiecki
19	Sucha (m)	4443	2583	żywiecki
20	Stryszawa	7101	2674	żywiecki
21	Tarnawa (Górna i Dolna)	3291	1403	żywiecki^[7]
22	Śleszowice (Górne i Dolne)	1072	644	wadowicki

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

1 2 KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10] .
1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
↑ KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK. i inni, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10] .
↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10] .
↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1890, Nr 6
↑ 1 stycznia 1891 włączono do do powiatu wadowickiego.

Bibliografia

Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858
Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.

[:0-1] 1 2 KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10] .

[allgemeines-2] 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.

[3] KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK. i inni, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10] .

[4] Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator

[5] Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10] .

[6] Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1890, Nr 6

[7] 1 stycznia 1891 włączono do do powiatu wadowickiego.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]