Bezirk Bełz

Powiat Bełz
Bezirk Bełz
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Austro-Węgry

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł żółkiewski

Siedziba

Bełz

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

7,1 mil²

Populacja (1854)
 liczba ludności


22.591

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

43 (w tym 1 miasto i 2 miasteczka)

brak współrzędnych

Bezirk Bełz – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Bełz.

Historia

Bezirk Bełz utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Bełz objął obszar o wielkości 7,1 mil², zamieszkany przez 22.591 ludzi i podzielony na 43 gminy katastralne, w tym jedno miasto (Bełz) i dwa miasteczka (Krystynopol i Waręż). Wszedł w skład cyrkułu żółkiewskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów[2]. Na północy graniczył z Imperium Rosyjskim.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Bełz wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu sokalskiego[4][5].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Bełz w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Bełz (M) 2034 2310 sokalski
2 Góra z Kuliczkowem 6774 669 sokalski
3 Prusinów 3258 487 sokalski
4 Budynin 1609 547 sokalski
5 Cebłów z Tuszkowem 2477 737 sokalski
6 Przemysłów 1114 409 sokalski
7 Oserdów 915 410 sokalski
8 Żużel 2249 691 sokalski
9 Waniów 1282 476 sokalski
10 Myców z Wyżłowem 1828 541 sokalski
11 Worochta 1039 386 sokalski
12 Chłopiatyn 1075 351 sokalski
13 Wierzbiąż 1397 311 sokalski
14 Machnówek 1503 408 sokalski
15 Żabcze Murowane 1407 472 sokalski
16 Głuchów 1096 279 sokalski
17 Szmitków 1274 256 sokalski
18 Moszków 940 364 sokalski
19 Hatowice 637 201 sokalski
20 Leszczków 1407 309 sokalski
21 Siebieczów 2800 558 sokalski
22 Rusin 1147 345 sokalski
23 Bezejów 679 245 sokalski
24 Bojanice 863 251 sokalski
25 Piwowszczyzna [6] 244 sokalski
26 Ostrów 3577 925 sokalski
27 Boratyn z Madziarkami i Wydrą 3208 821 sokalski
28 Krystynopol (m) z Nowymdworem 1833 2201 sokalski
29 Dobraczyn 1691 817 sokalski
30 Klusów 891 325 sokalski
31 Liski 1653 446 sokalski
32 Przewodów 2138 586 sokalski
33 Kościaszyn 1130 308 sokalski
34 Żniatyn 1569 500 sokalski
35 Hulcze z Chochłowem 2371 682 sokalski
36 Dłużniów z Winnikami 1648 443 sokalski
37 Liwcze 956 105 sokalski
38 Łubów z Korkowem 1525 382 sokalski
39 Waręż (m) 897 612 sokalski
40 Waręż Dorf 2466 465 sokalski
41 Horodyszcze pod Warężem 566 240 sokalski
42 Sulimów 1281 297 sokalski
43 Witków 877 179 sokalski

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. Krzysztof Ostafin i inni, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. Nie podano.

Bibliografia