Bezirk Głogów

Powiat Głogów
Bezirk Głogów
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Austro-Węgry

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł rzeszowski

Siedziba

Głogów

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

5,6 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


23.759

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

25 (w tym 1 miasteczko)

brak współrzędnych

Bezirk Głogów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Głogów (Głogów Małopolski).

Historia

Bezirk Głogów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Głogów objął obszar o wielkości 5,6 mil², zamieszkany przez 23.759 ludzi i podzielony na 25 gmin katastralnych, w tym jedno jedno miasteczko (Głogów). Wszedł w skład cyrkułu rzeszowskiego, jako jeden z jego jedenastu powiatów[2]. Powiat miał specyficznie rozczłonkowaną wschodnią granicę, szczegółnie w rejonie Pogwizdowa.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Głogów wszedł wtedy w skład nowych powiatów: rzeszowskiego, kolbuszowskiego i łańcuckiego (vide podział w tabeli poniżej)[4][5]. 19 czerwca 1867 i 1 stycznia 1881 częściowo zmieniono granice tych powiatów[6][7].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Głogów w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Głogów (m) z Borsukiem, Leśną Wolą i Wygodą 2431 2490 rzeszowski
2 Rogoźnica 653 433 rzeszowski
3 Styków, Annopol, Budki i Szczur 1725 624 kolbuszowski[8]
4 Wola Głogowska –[9] 197 rzeszowski
5 Rudna Wielka 1351 1092 rzeszowski
6 Rudna Mała (vel Reiterada) 2134 723 rzeszowski
7 Zaczernie 3145 1483 rzeszowski
8 Trzebownisko 1419 823 rzeszowski
9 Nowa Wieś 597 614 rzeszowski
10 Jasionka, część I 2184 997 rzeszowski
11 Jasionka, część II 645 rzeszowski
12 Wólka pod Lasem 919 658 łańcucki[10]
13 Wysoka 3183 1495 rzeszowski
14 Przewrotne 4455 1553 kolbuszowski[10]
15 Pogwizdów (vel Gwizdów) 735 416 kolbuszowski[10]
16 Hucisko 1310 530 kolbuszowski[10]
17 Werynia i Kłapówka 3730 1268 kolbuszowski
18 Widełka 4700 1799 kolbuszowski
19 Poręby 3000 309 kolbuszowski
20 Kupno 2140 1096 kolbuszowski
21 Budy 4540 1307 rzeszowski
22 Zabajka 536 319 rzeszowski
23 Bratkowice, Selkowa i Czekaj 8153 2235 rzeszowski
24 Mrowla 1438 900 kolbuszowski[8]
25 Lipie 976 398 rzeszowski

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin i inni, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau
  7. ↑ Dz. U. Kr. z 1881, cz. 3, nr 18
  8. 1 2 19 czerwca 1867 włączono do powiatu rzeszowskiego.
  9. ↑ Spisano łącznie z Rogoźnicą.
  10. 1 2 3 4 1 stycznia 1881 włączono do powiatu rzeszowskiego.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.